Bé đi nhón chân có sao không? Nguyên nhân và cách xử lý

Bé đi nhón chân là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn tập đi và phát triển vận động. Nhiều cha mẹ thường nghĩ đây chỉ là thói quen vô hại, tuy nhiên trong một số trường hợp, việc đi nhón gót có thể liên quan đến các vấn đề về cơ – xương – khớp hoặc phát triển thần kinh. Việc nhận biết sớm nguyên nhân giúp cha mẹ có hướng xử lý và can thiệp kịp thời, đảm bảo bé phát triển dáng đi khỏe mạnh, tự nhiên. Tại bài viết này, hãy cùng ASINA tìm hiểu về nguyên nhân cũng như những biện pháp xử lí tình trạng này ở trẻ nhỏ.

1. Bé đi nhón chân: Khi nào là bình thường? 

Trẻ đi nhón chân (hay còn gọi là đi nhón gót) là tình trạng trẻ di chuyển bằng phần đầu ngón chân hoặc phần trước bàn chân, thường kèm theo việc bám vào đồ vật xung quanh để giữ thăng bằng.

Cha mẹ nên sớm đưa trẻ đến phòng khám cơ xương khớp hoặc chuyên khoa phục hồi chức năng nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường như:

• Gân gót hoặc cơ bắp chân căng cứng, khó giãn.
• Trẻ thường xuyên đi bằng đầu ngón chân, không đặt gót xuống sàn.
• Dáng đi vụng về, dễ vấp ngã, đi lạch bạch.
• Không đứng vững khi đi chân trần.

2. Vì sao bé lại đi nhón chân? Những nguyên nhân ba mẹ không nên bỏ qua

Lý do bé đi nhón chân thường xuất phát từ việc gân gót và cơ bắp chân bị co rút hoặc ngắn lại, khiến gót chân luôn bị nâng cao và khó chạm đất khi di chuyển.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đi nhón chân có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề thần kinh – cơ tiềm ẩn, chẳng hạn như:

2.1. Gân gót chân ngắn

Gân gót chân là bộ phận nối giữa cơ bắp chân và xương gót, đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ di chuyển và giữ thăng bằng. Khi gân gót bị ngắn hoặc căng cứng, trẻ sẽ gặp khó khăn khi đặt gót xuống sàn, từ đó hình thành thói quen đi nhón chân. Đây là nguyên nhân phổ biến nhưng có thể cải thiện hiệu quả thông qua các bài tập kéo giãn gân và cơ bắp chân dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.

2.2. Bại não

Bại não được chia thành nhiều thể, trong đó thể co cứng là dạng thường gặp nhất. Ở thể này, não bộ gặp khó khăn trong việc điều khiển các cơ ở chân thư giãn, khiến cơ luôn trong trạng thái căng cứng và hạn chế vận động.

Tình trạng này gây ảnh hưởng đến vận động và trương lực cơ, khiến trẻ gặp khó khăn trong việc điều khiển các nhóm cơ, dẫn đến dáng đi bất thường như nhón chân.

2.3. Loạn dưỡng cơ

Đây là một bệnh lý di truyền khiến các cơ trong cơ thể ngày càng yếu đi theo thời gian. Nguyên nhân là do sự xuất hiện của gen bất thường làm gián đoạn quá trình tạo ra Dystrophin – loại protein quan trọng giúp duy trì sức mạnh và độ bền của cơ. 

Khi gặp tình trạng này, trẻ có thể đi lại bình thường lúc nhỏ, nhưng sau đó bắt đầu xuất hiện tình trạng đi nhón gót do cơ yếu và mất cân bằng.

2.4. Tự kỷ

Tự kỷ là một dạng rối loạn phát triển phổ biến ở trẻ nhỏ. Trẻ mắc tự kỷ thường chậm phát triển trong các kỹ năng xã hội, ngôn ngữ, giao tiếp và học tập. Bên cạnh đó, trẻ cũng có thể gặp các rối loạn về hành vi vận động, điển hình như thói quen đi nhón chân.

2.5. Bàn chân bẹt

Trẻ bị bàn chân bẹt với tình trạng vòm lòng bàn chân không có độ lõm tự nhiên, khiến bàn chân bị sụp và gây đau khi đi lại. Để giảm cảm giác khó chịu, bé thường có xu hướng đi nhón chân. Phụ huynh có thể nhận biết sớm tình trạng này thông qua dáng đi của trẻ, dấu in bàn chân hoặc quan sát tư thế bàn chân và khớp gối khi vận động.

2.6. Bất thường cột sống hoặc tủy sống

Dù hiếm gặp, nhưng các tổn thương hoặc bất thường ở tủy sống cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và tư thế đi lại của trẻ. Việc này khiến trẻ gặp khó khăn khi đặt bàn chân xuống đất và dẫn đến hiện tượng đi nhón chân.

Xem thêm: Các tật ở chân của bé: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

3. Đi nhón chân có để lại hệ quả gì cho bé?

Đi nhón chân đôi khi là “bề nổi của tảng băng chìm”, đây có thể không chỉ là thói quen, mà là triệu chứng sớm duy nhất của các bệnh lý phức tạp như: Bại não thể nhẹ, Loạn dưỡng cơ (teo cơ), hoặc Rối loạn phổ tự kỷ. Nếu ba mẹ chủ quan và không đưa trẻ đi khám sớm, trẻ có thể mất cơ hội can thiệp hiệu quả ở giai đoạn 2–3 tuổi.

Khi bệnh lý nền tiến triển nặng mới phát hiện, việc điều trị sẽ khó khăn, tốn kém và kém hiệu quả hơn gấp nhiều lần so với can thiệp ngay từ giai đoạn 2-3 tuổi.

Trẻ đi nhón chân lâu ngày mà không được thăm khám hay chữa trị kịp thời có thể dẫn đến các tình trạng như:

• Biến dạng cấu trúc chân vĩnh viễn: Đi nhón chân kéo dài dễ dẫn đến co rút gân gót (Achilles). Bàn chân hoặc xương cổ chân có nguy cơ biến dạng, ảnh hưởng đến dáng đi của trẻ.
• “Hiệu ứng domino” lên hệ xương khớp: Sai lệch trục vận động khiến khớp gối chịu áp lực bất thường và dễ bị tổn thương. Lâu dần, trẻ có thể gặp tình trạng cong vẹo cột sống do dáng đi không ổn định.
• Hạn chế vận động và ảnh hưởng tâm lý: Trẻ dễ mất thăng bằng, khó tham gia các hoạt động chạy nhảy như bạn bè. Điều này khiến trẻ tự ti, giảm sự tự tin và gặp bất lợi trong phát triển thể chất.

4. Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ?

Theo các chuyên gia, nếu hiện tượng trẻ đi nhón chân xuất hiện ở giai đoạn dưới 2 tuổi, cha mẹ có thể yên tâm vì đây thường là một phần của quá trình phát triển vận động bình thường. 

Nếu trẻ thường xuyên đi nhón gót ngay cả trong sinh hoạt hằng ngày, cha mẹ không nên chủ quan, vì đây có thể là dấu hiệu cho thấy gân hoặc cơ bắp chân đã bị co rút, ngắn lại so với bình thường.

Cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng khi nhận thấy:

• Trẻ đi nhón chân kèm cảm giác căng tức ở bắp chân.
• Gân Achilles (gân gót) bị cứng, thiếu linh hoạt.
• Trẻ phối hợp vận động kém, dễ vấp ngã khi đi lại.

Đối với trẻ nhỏ (2–5 tuổi): Nếu trẻ vẫn có khả năng đi bình thường, bác sĩ thường chỉ cần theo dõi định kỳ và hướng dẫn cha mẹ điều chỉnh thói quen, kết hợp các bài tập kéo giãn cơ để cải thiện dáng đi.

Đối với trẻ lớn hoặc có kèm bệnh lý khác, bác sĩ có thể chỉ định:

• Vật lý trị liệu: Kéo giãn cơ chân và bàn chân giúp cải thiện vận động.
• Băng hoặc nẹp chân: Giúp định hình tư thế đi.
• Bó bột chỉnh hình: Áp dụng nếu các phương pháp khác chưa đạt hiệu quả mong muốn.

Việc khám và can thiệp sớm giúp trẻ phục hồi dáng đi tự nhiên, hạn chế biến chứng và thường không cần phẫu thuật nếu được điều trị đúng cách.

Xem thêm: Bé 4 tuổi hay bị mỏi chân: Khi nào nên đưa đi khám bác sĩ?

5. Biện pháp xử lý khi bé đi nhón chân

Nếu bé đi nhón chân chỉ là thói quen vận động và vẫn phát triển bình thường cả về thể chất lẫn trí tuệ, cha mẹ có thể yên tâm, không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, trong trường hợp tình trạng này bắt nguồn từ vấn đề sức khỏe hoặc rối loạn cơ – thần kinh, việc thăm khám và can thiệp sớm là vô cùng cần thiết. Hiện nay, cách khắc phục bé đi nhón chân có thể áp dụng bằng các phương pháp điều trị cả không phẫu thuật và phẫu thuật tùy theo mức độ và nguyên nhân cụ thể.

5.1. Quan sát và theo dõi thói quen đi lại của trẻ

Cha mẹ nên quan sát cách trẻ đi lại hằng ngày, đặc biệt là tần suất và mức độ bé đi nhón chân. Việc theo dõi sớm giúp phát hiện các dấu hiệu bất thường trong vận động, từ đó đưa trẻ đến phòng khám cơ xương khớp hoặc chuyên khoa phục hồi chức năng để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, tránh ảnh hưởng đến sự phát triển vận động của trẻ.

5.2. Bài tập vật lý trị liệu và kéo giãn cơ

Các bài tập giãn gân gót và cơ bắp chân nhẹ nhàng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện dáng đi cho bé đi nhón chân, giúp trẻ dễ dàng đặt gót chân xuống sàn và di chuyển tự nhiên hơn. Cha mẹ nên cho trẻ tập luyện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu để đảm bảo thực hiện đúng kỹ thuật, an toàn và đạt hiệu quả tối ưu.

5.3. Nẹp chân hoặc băng chỉnh hình

Sử dụng nẹp hoặc băng chỉnh hình là phương pháp hỗ trợ hiệu quả giúp cố định bàn chân, giảm áp lực lên gót và điều chỉnh dáng đi cho trẻ đi nhón chân. Cách này đặc biệt phù hợp với trẻ nhỏ đang trong giai đoạn phát triển, khi cơ và gân chân còn mềm dẻo, giúp cải thiện dáng đi tự nhiên và ngăn ngừa tình trạng nhón gót kéo dài.

5.4. Sử dụng lót giày chỉnh hình bàn chân

Lót giày chỉnh hình là giải pháp hiệu quả cho bé đi nhón chân do bàn chân bẹt hoặc vòm chân thấp, giúp nâng đỡ vòm chân, phân bố lực đều và giảm áp lực lên gót cũng như mắt cá.

“Độ tuổi vàng” để can thiệp là từ 2,5 đến 7 tuổi, khi cấu trúc bàn chân của trẻ vẫn còn mềm dẻo và dễ điều chỉnh. Nếu để tình trạng đi nhón gót kéo dài, cơ bắp chân có thể bị co rút, làm mũi chân nghiêng vào trong hoặc ra ngoài khi di chuyển, dẫn đến các vấn đề như đau bàn chân, cổ chân, đầu gối hoặc thậm chí cong vẹo cột sống.

Hiện nay, lót giày chỉnh hình bàn chân được xem là phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả, đặc biệt với trẻ bị bàn chân bẹt. Loại lót này được thiết kế riêng theo kích thước và cấu trúc bàn chân của từng bé, đặt trong giày hoặc dép, giúp nâng đỡ vòm chân, phân bố trọng lượng cơ thể hợp lý và ngăn ngừa biến chứng về lâu dài.

5.5. Phẫu thuật (chỉ khi cần thiết)

Đối với trẻ trên 5 tuổi hoặc khi gân gót và cơ bắp chân đã bị co rút cứng, bác sĩ có thể chỉ định phương pháp kéo dài gân Achilles nhằm tăng biên độ vận động và cải thiện chức năng đi lại. Việc can thiệp sớm và đúng cách giúp hạn chế tối đa ảnh hưởng đến dáng đi, sự phát triển cơ xương và hỗ trợ trẻ phục hồi khả năng vận động tự nhiên, tránh biến chứng về sau.

6. ASINA – Đơn vị tiên phong điều trị về bàn chân hàng đầu tại Việt Nam

ASINA là đơn vị tiên phong tại Việt Nam trong điều trị các vấn đề về bàn chân ở trẻ em, đặc biệt hiệu quả với bé đi nhón chân hoặc bị bàn chân bẹt. Với phương pháp tiếp cận toàn diện, ASINA không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn phục hồi dáng đi tự nhiên, cân bằng hệ cơ – xương – khớp, giúp trẻ vận động linh hoạt và an toàn.

Điểm nổi bật của ASINA:

• Đội ngũ bác sĩ và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực cơ xương khớp, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng nhi khoa.
• Thăm khám chuyên sâu, đánh giá kỹ lưỡng cấu trúc bàn chân, gân cơ và tư thế vận động của từng trẻ, từ đó xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa.
• Ứng dụng công nghệ lót giày chỉnh hình 3D hiện đại, kết hợp cùng vật lý trị liệu chuyên biệt, giúp trẻ cải thiện dáng đi, phòng ngừa biến chứng và phát triển vận động tự nhiên.

Đăng ký khám tại ASINA ngay hôm nay để nhận tư vấn chuyên sâu và phác đồ chăm sóc bàn chân cá nhân hóa, giúp bé phát triển dáng đi khỏe mạnh, tự tin vận động mỗi ngày.

7. Câu hỏi thường gặp về bé đi nhón chân

Phụ huynh thường lo lắng khi thấy bé đi nhón gót chân nhưng không biết đó có phải là dấu hiệu bất thường hay không. Dưới đây là những thắc mắc phổ biến và giải đáp từ chuyên gia để giúp bố mẹ yên tâm hơn.

Bé đi nhón chân có sao không? Liệu đây có phải là vấn đề nghiêm trọng không?

Ở trẻ dưới 2 tuổi, đây thường là hiện tượng sinh lý bình thường, chủ yếu do thói quen vận động, nếu trẻ vẫn phát triển thể chất và vận động tốt thì không đáng lo ngại.

Tuy nhiên, với trẻ trên 2 tuổi mà vẫn thường xuyên đi nhón chân hoặc có dấu hiệu bất thường trong sinh hoạt, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm. Nếu quan sát thấy cơ bắp chân căng cứng, vận động không linh hoạt hoặc trẻ đi lại không thoải mái, việc thăm khám và can thiệp kịp thời sẽ giúp điều chỉnh dáng đi và ngăn ngừa biến chứng về sau.

Bao lâu trẻ sẽ cải thiện dáng đi khi sử dụng lót giày chỉnh hình?

Trẻ sử dụng lót giày chỉnh hình có thể cải thiện dáng đi trong khoảng 3–6 tháng. Tuy nhiên, hiệu quả và thời gian cải thiện còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây nhón chân và sự kiên trì khi sử dụng lót giày, thường xuyên theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa.

Bé đi nhón chân có thể tự khỏi không?

Bé đi nhón chân có thể tự khỏi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi hoặc khi nó chỉ là một thói quen tạm thời. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài sau 2 tuổi hoặc đi nhón chân liên tục, bạn nên đưa trẻ đi khám để loại trừ các nguyên nhân tiềm ẩn. Việc can thiệp sớm có thể giúp khắc phục các vấn đề về thăng bằng và cơ bắp.

Vật lý trị liệu có hiệu quả cho bé đi nhón chân không?

Có, vật lý trị liệu rất hiệu quả cho bé đi nhón chân, giúp cải thiện tình trạng này bằng cách thực hiện các bài tập kéo giãn cơ và tăng cường sức mạnh. Phương pháp này giúp cải thiện sự linh hoạt, cân bằng và dáng đi của trẻ.

Tham khảo thêm:

• Bé bị chân dài chân ngắn: Nguyên nhân và cách khắc phục
• Bé bị đau chân không rõ nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả