Chồi rốn ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân và cách điều trị

Chồi rốn ở trẻ sơ sinh là một khối mô mềm, ẩm, màu đỏ xuất hiện ở chân rốn của trẻ sau khi dây rốn đã rụng. Nếu không chăm sóc kịp, rốn ẩm ướt kéo dài có thể gây nên tình trạng nhiễm trùng và khó chịu cho bé. Ba mẹ hãy cùng theo dõi bài viết của ASINA để tìm hiểu cách xử lý hiệu quả và an toàn.

1. Chồi rốn ở trẻ sơ sinh là gì?

Chồi rốn ở trẻ sơ sinh (u hạt rốn) được hiểu là phần mô hạt phát triển thêm sau khi cuống rốn rụng. Chồi rốn thường xuất hiện dưới dạng một khối nhỏ, mềm, có màu đỏ tươi nằm ở đáy rốn. Bề mặt khối mô thường ẩm và dễ thấy một chút dịch thấm nhẹ ở vùng xung quanh.

Số liệu y khoa ghi nhận khoảng 1 trên 500 trẻ sơ sinh có hiện tượng chồi rốn trong những tuần đầu sau sinh. Con số này cho thấy tình trạng chồi rốn thuộc nhóm vấn đề phổ biến và thường không gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tổng thể của trẻ.

Chồi rốn thường tạo cảm giác mềm khi chạm vào và có kích thước nhỏ hơn một hạt đậu. Bề mặt khối mô thường có độ ẩm nhẹ và đôi khi tạo thành một vùng đỏ hồng dễ quan sát. Phần đáy rốn có thể xuất hiện ít dịch trong hoặc hơi vàng, nhưng đa phần không tạo cảm giác đau cho trẻ. Một số trẻ có thể phát sinh dấu hiệu bất thường như sưng, đỏ đậm hoặc dịch có mùi, và các dấu hiệu đó cho thấy vùng rốn cần được kiểm tra chuyên môn.

2. Nguyên nhân gây chồi rốn ở trẻ sơ sinh

Bệnh chồi rốn ở trẻ sơ sinh do nhiều nguyên nhân tác động trong giai đoạn lành rốn. Dưới đây là một số yếu tố thường gặp khiến mô hạt phát triển mạnh và làm vùng rốn dễ bị kích ứng sau khi cuống rốn rụng:

• Rốn chưa được giữ đủ khô: Vùng rốn ẩm kéo dài khiến mô mới phát triển quá mức và tạo ra khối mô hạt.
• Mô hạt tăng sinh bất thường: Cơ thể trẻ đôi khi tạo ra lượng tế bào mới lớn hơn nhu cầu hồi phục, từ đó hình thành phần mô nhô lên đặc trưng.
• Cách chăm sóc rốn không phù hợp: Rốn được vệ sinh chưa sạch, lau chùi quá mạnh hoặc dùng băng rốn quá chặt có thể làm khu vực rốn dễ kích ứng.
• Da trẻ quá nhạy cảm: Cấu trúc da mỏng và dễ phản ứng của trẻ sơ sinh tạo điều kiện để mô hạt phát triển mạnh hơn thông thường.
• Tác động ma sát từ tã: Mép tã cọ vào đáy rốn có thể kích thích mô rốn, khiến khối mô mềm dễ hình thành.
• Sử dụng sản phẩm chăm sóc không phù hợp: Một số dung dịch vệ sinh, bột thoa hoặc dầu bôi làm vùng rốn khó thoáng khí, từ đó ảnh hưởng đến quá trình khô rốn.

Xem thêm: Trẻ bị đầu bẹt có tròn lại được không? Cách điều trị hiệu quả

3. Dấu hiệu nhận biết chồi rốn

Chồi rốn ở trẻ sơ sinh là khối mô mềm, ẩm, màu đỏ hoặc hồng, nhô lên tại đáy rốn sau khi cuống rốn rụng. Mẹ có thể quan sát được một số dấu hiệu rõ rệt ở vùng rốn và biểu hiện sức khỏe của trẻ:

• Khối mô nhô lên tại rốn: Xuất hiện một khối mô nhỏ, mềm, màu đỏ hoặc hồng ngay tại chân rốn.
• Rốn ẩm ướt, chảy dịch: Vùng rốn thường xuyên ẩm do rỉ dịch trong hoặc vàng. Dịch có thể làm rốn ướt liên tục và dễ dính vào tã.
• Kích ứng nhẹ quanh rốn: Da xung quanh khối mô có thể hơi đỏ hoặc xuất hiện kích ứng nhẹ.
• Rốn có u hạt to: Một số trẻ có mô hạt phát triển lớn, tạo khối rõ rệt hơn bình thường.
• Chảy dịch nhiều, trẻ quấy khóc: Dịch rốn nhiều có thể khiến trẻ khó chịu, quấy khóc hoặc tỏ ra mệt mỏi.
• Dấu hiệu nhiễm trùng: Rốn hôi, chảy mủ, sưng đỏ hoặc trẻ kèm sốt là biểu hiện cảnh báo cần thăm khám bác sĩ.
• Rốn rụng muộn: Cuống rốn tách muộn hơn ba tuần đôi khi đi kèm với mô hạt nhô lên và tăng nguy cơ viêm.

Xem thêm: Khoèo chân ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu & cách điều trị

4. Chồi rốn có nguy hiểm không?

Chồi rốn ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không cũng là thắc mắc của nhiều ba mẹ. Chồi rốn là tình trạng lành tính và dễ điều trị, hiếm khi gây biến chứng. Tuy nhiên, nếu không chăm sóc đúng, rốn vẫn có nguy cơ viêm, nhất là khi mô hạt tiếp xúc với dịch hay môi trường ẩm. Việc xử lý chồi rốn ở trẻ sơ sinh đúng cách, giữ rốn sạch và khô giúp ngăn ngừa viêm và hỗ trợ hồi phục nhanh cho bé.

Khám bác sĩ sớm là cần thiết khi chồi rốn đi kèm với các dấu hiệu bất thường, cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng hoặc biến chứng. Những triệu chứng cần lưu ý bao gồm:

• Sốt: Trẻ có thể sốt khi cơ thể phản ứng với vi khuẩn tại vùng rốn.
• Chảy máu xung quanh u hạt: Máu rỉ ra từ khối mô nhô lên cho thấy mô hạt bị tổn thương hoặc kích ứng.
• Sưng hoặc đỏ quanh rốn: Vùng da xung quanh rốn sưng đỏ báo hiệu viêm nhiễm tại chỗ.
• Đau hoặc nhạy cảm: Trẻ phản ứng khi chạm vào rốn hoặc vùng xung quanh.
• Dịch rốn có mùi hôi: Dịch đục hoặc có mùi thường xuất hiện khi vi khuẩn phát triển mạnh.

Khi chồi rốn xuất hiện sau giai đoạn rụng rốn và kèm theo các dấu hiệu trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ nhi khoa để được đánh giá và can thiệp phù hợp, đảm bảo sức khỏe và sự phát triển an toàn cho trẻ.

Xem thêm: Lịch tiêm chủng trẻ sơ sinh theo tháng đầy đủ và mới nhất

5. Khi nào cần đưa trẻ đến bác sĩ?

Cha mẹ cần quan sát kỹ chồi rốn ở trẻ sơ sinh để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường. Nếu xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện dưới đây, trẻ nên được khám bác sĩ nhi khoa để phòng ngừa biến chứng và xử lý đúng cách.

• Rỉ dịch kéo dài hoặc có mùi hôi: Dịch vàng, trong suốt hoặc có mùi khó chịu kéo dài nhiều ngày.
• Sưng đỏ quanh rốn: Vùng da xung quanh rốn sưng to, ấm và đỏ rõ rệt.
• Sốt hoặc trẻ quấy khóc: Trẻ có dấu hiệu mệt mỏi, sốt hoặc khó chịu khi chạm vào rốn.
• Chồi rốn không teo nhỏ sau 2–3 tuần: Khối mô tại rốn duy trì kích thước hoặc phát triển lớn hơn.
• Chảy máu xung quanh chồi rốn: Xuất hiện máu không do va chạm hoặc tổn thương bên ngoài.
• Tấy đỏ lan rộng: Vệt đỏ lan từ rốn ra xung quanh, kèm theo cảm giác nóng hoặc mùi khó chịu.

Xem thêm: Viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân và cách điều trị

6. Phương pháp điều trị chồi rốn trẻ sơ sinh hiện nay

Trẻ sơ sinh bị chồi rốn phải làm sao? Chồi rốn ở trẻ cần được can thiệp sớm để tránh nhiễm trùng và biến chứng. Mô hạt ở rốn không có dây thần kinh, do đó các phương pháp điều trị do bác sĩ thực hiện thường không gây đau đớn cho trẻ. Tùy theo kích thước và tình trạng của chồi rốn, bác sĩ sẽ lựa chọn một trong các phương pháp sau:

6.1. Chấm nitrate bạc

Bác sĩ sử dụng que chấm nitrate bạc trực tiếp lên mô hạt để làm khô và thu nhỏ khối chồi. Phương pháp này thường cần thực hiện 2–3 lần mỗi tuần, kéo dài từ 1 đến 3 tuần tùy vào kích thước chồi rốn. Trẻ không cảm thấy đau, chỉ có cảm giác hơi xót nhẹ tại vùng rốn.

6.2. Buộc chỉ khâu làm tắc mạch

Với các chồi rốn có cuống rõ, bác sĩ buộc chỉ y tế quanh chân chồi để ngắt nguồn máu nuôi mô hạt. Sau vài ngày, mô hạt sẽ khô và tự rụng. Phương pháp này đơn giản, an toàn và giúp hạn chế nguy cơ tái phát.

6.3. Đốt điện hoặc đốt laser

Phương pháp đốt điện hoặc laser thường được áp dụng khi chồi rốn lớn, dai hoặc không đáp ứng với nitrate bạc. Bác sĩ tác động trực tiếp lên mô hạt để loại bỏ triệt để. Thường chỉ cần một lần điều trị, rốn nhanh khô và giảm nguy cơ chảy dịch kéo dài.

6.4. Phẫu thuật cắt bỏ

Phẫu thuật chỉ được cân nhắc trong những trường hợp chồi rốn quá lớn, điều trị thông thường không hiệu quả hoặc nghi ngờ có bất thường giải phẫu vùng rốn. Phẫu thuật giúp loại bỏ hoàn toàn mô hạt và chỉnh sửa vùng rốn khi cần thiết.

Xem thêm: Lịch tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh và lưu ý quan trọng cho mẹ

7. Cách chăm sóc chồi rốn ở trẻ sơ sinh

Chăm sóc chồi rốn ở trẻ sơ sinh đúng cách giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và hỗ trợ rốn của trẻ nhanh lành. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết các bước chăm sóc tại nhà, lưu ý vệ sinh, băng rốn và khi cần thông báo bác sĩ.

7.1. Quy trình vệ sinh và theo dõi chồi rốn

Chăm sóc chồi rốn đúng cách giúp rốn trẻ sơ sinh nhanh lành, giảm nguy cơ nhiễm trùng và đảm bảo sức khỏe cho bé. Phụ huynh có thể thực hiện quy trình theo các bước chi tiết sau:

• Rửa tay: Người chăm sóc rửa tay kỹ bằng xà phòng diệt khuẩn trước khi chạm vào rốn trẻ.
• Chuẩn bị dung dịch và dụng cụ: Sử dụng nước muối sinh lý, que bông vô trùng và gạc sạch. Không dùng băng rốn, để rốn luôn thông thoáng.
• Vệ sinh từ đâu: Lau rốn theo hướng từ chân rốn ra ngoài, bắt đầu từ trung tâm của chồi rốn, sau đó lau vòng quanh vùng da tiếp xúc với bụng. Mỗi lần vệ sinh nên dùng que bông mới để tránh lây vi khuẩn.
• Lau khô và giữ rốn thông thoáng: Dùng gạc vô trùng thấm khô rốn ngay sau khi vệ sinh, đảm bảo không còn dịch ẩm. Sau đó, mặc quần áo thoáng, để rốn tiếp xúc với không khí.
• Theo dõi sau vệ sinh: Kiểm tra rốn hàng ngày, quan sát các dấu hiệu bất thường như chảy dịch, sưng đỏ, mùi hôi hoặc u hạt không teo nhỏ. Ghi nhận sự thay đổi để kịp thời thông báo bác sĩ nếu cần.

Tần suất thực hiện: Mỗi ngày một lần cho đến khi chồi rốn lành hẳn và cuống rốn rụng tự nhiên.

7.2. Những điều cần tránh khi chăm sóc chồi rốn

Phụ huynh cần chú ý tránh một số hành động có thể gây tổn hại cho rốn trẻ:

• Không đắp lá hay thảo dược dân gian: Những phương pháp này dễ gây nhiễm trùng và kích ứng da.
• Không bôi thuốc không rõ nguồn gốc: Các loại thuốc dân gian hoặc kem bôi trôi nổi có thể làm mô hạt viêm nặng hơn.
• Không tác động mạnh lên chồi rốn: Kéo, bóp hoặc cố làm rụng mô hạt có thể gây chảy máu và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Không che phủ quá kín: Băng quá chặt hoặc để rốn không thông thoáng sẽ làm chậm quá trình lành.
• Không bỏ qua dấu hiệu bất thường: Sưng đỏ, chảy mủ hoặc rốn có mùi hôi cần được bác sĩ kiểm tra kịp thời.

8. Câu hỏi thường gặp về chồi rốn trẻ sơ sinh

Cùng các chuyên gia của ASINA giải đáp thắc mắc của ba mẹ về chồi rốn ở trẻ sơ sinh, giúp hiểu rõ nguyên nhân và biết cách chăm sóc con đúng cách:

Chồi rốn ở trẻ sơ sinh bao lâu thì khỏi?

Chồi rốn ở trẻ sơ sinh thường rụng trong khoảng 7-14 ngày sau sinh, có thể lâu hơn là 21 ngày (3 tuần). Quá trình này phụ thuộc vào cơ địa của trẻ và cách chăm sóc rốn. 

Chồi rốn và nhiễm trùng rốn khác nhau như thế nào?

Chồi rốn là một khối mô thịt mềm màu đỏ, thường xuất hiện sau khi rụng rốn do sự phát triển quá mức của mô hạt. Ngược lại, nhiễm trùng rốn là một tình trạng viêm nhiễm có dấu hiệu rõ rệt như chảy mủ, tấy đỏ, sưng, mùi hôi, đau và có thể kèm theo sốt. 

Chồi rốn có tự khỏi không?

Chồi rốn ở trẻ sơ sinh có thể tự khỏi trong một số trường hợp. Tuy nhiên, mẹ không nên chủ quan, cần đưa bé đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị chính xác, ngăn ngừa nhiễm trùng. Chồi rốn có thể tự teo lại nếu nó nhỏ, không tiết dịch, không mùi hôi và không đỏ, trong trường hợp này có thể theo dõi thêm vài tuần. 

Trẻ sơ sinh có được tắm khi có chồi rốn không?

Có, trẻ sơ sinh có thể tắm khi có chồi rốn nhưng cần hạn chế để rốn bị ướt và không ngâm toàn thân trong nước. Sau khi tắm, phải lau khô rốn ngay bằng khăn mềm hoặc bông và vệ sinh lại bằng nước muối sinh lý, để rốn được khô thoáng. 

Chồi rốn có cần dùng thuốc gì không?

Chồi rốn có thể cần thuốc tùy thuộc vào phương pháp điều trị, nhưng thường không dùng thuốc bôi tại nhà. Các phương pháp phổ biến bao gồm chấm bạc nitrat (bác sĩ thực hiện), thắt cuống chỉ, hoặc đốt điện/laser. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc can thiệp tại nhà vì có thể gây nhiễm trùng hoặc bỏng. 

Tham khảo thêm:

• Nguyên nhân và cách trị mẩn đỏ ở trẻ sơ sinh nhanh chóng
• Trẻ sơ sinh ngủ hay giật mình khóc thét do đâu và cách cải thiện
• Trẻ uống kháng sinh bị đi ngoài do đâu? Cách xử lý an toàn

Nguồn tham khảo:

1. https://bvnhilamdong.vn/
2. https://nhidong.org.vn/
3. https://www.tudu.com.vn/vn/suc-khoe-cua-be/choi-ron/
4. https://benhviennhitrunguong.gov.vn/