Đau giữa ngực: Nguyên nhân, cách thức chẩn đoán và điều trị

Đau giữa ngực đột ngột xuất hiện giữa đêm hoặc sau bữa ăn no thường làm gián đoạn sinh hoạt và gây hoang mang cho người bệnh vì vùng này là nơi tập trung những cơ quan quan trọng như tim, phổi và thực quản. Mặc dù nhiều cơn đau chỉ là thoáng qua và lành tính, nhưng một số khác có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Bài viết này, ASINA sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của đau giữa ngực là gì, nhận diện các nguyên nhân tiềm ẩn và biết cách xử trí đúng đắn khi cơn đau xảy ra.

1. Đau giữa ngực là gì?

Đau giữa ngực là cảm giác đau, tức, nặng, bó chặt hoặc nóng rát xuất hiện ở vùng trung tâm trước ngực, thường nằm sau xương ức. Cơn đau có thể lan ra vai, lưng, hàm, cánh tay hoặc vùng bụng trên tùy theo nguyên nhân gây ra.

Trên thực tế, đau giữa ngực không phải là một bệnh lý riêng biệt, mà là triệu chứng của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Người bệnh có thể gặp các dạng đau như đau nhói thoáng qua, đau âm ỉ kéo dài, cảm giác bị bóp nghẹt, đè nặng hoặc bỏng rát như lửa đốt. Vì vậy, chỉ dựa vào cảm giác đau là không đủ để chẩn đoán chính xác, mà cần đánh giá thêm triệu chứng đi kèm, thời điểm xuất hiện và các yếu tố nguy cơ.

2. Đối tượng có thể bị đau tức giữa ngực

Đau tức giữa ngực do nguyên nhân tim mạch là bệnh lý thường gặp và đáng lo ngại nhất, thường xuất phát từ tình trạng xơ vữa động mạch. Dựa trên các yếu tố nguy cơ, những nhóm đối tượng dưới đây có khả năng cao gặp phải tình trạng này:

• Người có bệnh lý nền: Những người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu (mỡ máu cao), bệnh thận mạn hoặc người có tổng trạng béo phì.

• Người có lối sống thiếu lành mạnh: Nhóm người thường xuyên hút thuốc lá và có lối sống tĩnh tại, lười vận động thể chất.

• Người lớn tuổi và phụ nữ mãn kinh: Tuổi tác càng cao nguy cơ càng lớn. Đặc biệt, nữ giới khi bước vào độ tuổi mãn kinh sẽ có nguy cơ mắc bệnh mạch vành tăng cao.

• Người có tiền sử gia đình: Bạn sẽ có nguy cơ bị bệnh mạch vành cao hơn nếu trong gia đình có người thân (ông bà, cha mẹ, anh chị) từng gặp các biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ, nhồi máu não… khi còn trẻ (trước 55 tuổi đối với nam và trước 65 tuổi đối với nữ).

3. Nguyên nhân đau giữa ngực thường gặp

Tình trạng đau giữa ngực có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân phổ biến nhất.

3.1. Các vấn đề về tiêu hóa

Hệ tiêu hóa là một trong những nguồn gây đau giữa ngực phổ biến nhất, với cơn đau thường không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây khó chịu. Cơn đau thường xuất hiện sau bữa ăn hoặc khi nằm xuống.

• Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD): Axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, kích ứng niêm mạc, tạo cảm giác nóng rát sau xương ức (ợ nóng). Cơn đau thường nặng hơn khi nằm hoặc cúi gập người.
• Viêm loét dạ dày – tá tràng hoặc viêm thực quản: Gây đau âm ỉ hoặc đau rát ở trung tâm ngực.
• Rối loạn tiêu hóa gây đầy hơi, chướng bụng: Tình trạng đầy hơi (do nuốt khí hoặc lên men thức ăn) có thể kéo theo cảm giác tức ngay vùng giữa ngực (hay gặp tình trạng đau giữa ngực và bụng).
• Các bệnh lý gan mật hay tụy: Đôi khi gây đau vùng bụng trên, lan lên ngực do cơ chế đau quy chiếu.

3.2. Nguyên nhân từ hệ cơ – xương – khớp

Cơn đau giữa ngực xuất phát từ nguyên nhân này thường được mô tả là đau nông trên thành ngực, dễ dàng cảm nhận khi sờ ấn hoặc thay đổi tư thế.

• Viêm sụn sườn (Costochondritis): Gây đau sắc ở giữa ngực hoặc lệch sang một bên xương ức, tăng lên rõ rệt khi đau giữa ngực khi ấn vào hoặc hít sâu. Đây là nguyên nhân lành tính, thường tự khỏi.
• Căng cơ, đau cơ: Do vận động quá mức, mang vác vật nặng, hoặc tư thế ngồi/ngủ sai kéo dài.
• Chấn thương mô mềm, gãy xương sườn hoặc tổn thương xương ức: Khiến cơn đau trở nên rõ rệt khi cử động hoặc hít thở.

3.3. Bệnh lý tim mạch – Nguyên nhân đặc biệt nguy hiểm 

Đây là nhóm nguyên nhân nguy hiểm nhất và luôn được bác sĩ ưu tiên loại trừ trước tiên. Nếu bị đau giữa ngực kèm các dấu hiệu sau, cần cấp cứu ngay.

• Cơn đau thắt ngực: Do giảm máu nuôi tim hoặc tắc động mạch vành không hoàn toàn. Đau thường xuất hiện khi gắng sức, leo cầu thang hoặc stress, và giảm dần khi nghỉ ngơi.
• Nhồi máu cơ tim: Biểu hiện bằng cơn đau dữ dội, kéo dài trên 20 phút, không giảm khi nghỉ ngơi hay dùng thuốc. Đau lan sang tay trái, vai, cổ, lưng hoặc hàm; kèm vã mồ hôi lạnh, khó thở, chóng mặt, buồn nôn. Đây là tình trạng cấp cứu y tế khẩn cấp.
• Viêm màng ngoài tim: Gây cảm giác đau nhói ở trung tâm ngực, thường nặng hơn khi nằm hoặc hít sâu.
• Bóc tách động mạch chủ: Gây đau xé, đau đột ngột, dữ dội ở giữa ngực và thường lan ra sau lưng. Đây cũng là tình trạng cấp cứu.

3.4. Bệnh lý đường hô hấp

Nếu hít sâu bị đau giữa ngực hoặc đau tăng khi thở/ho, nguyên nhân thường nằm ở hệ hô hấp.

• Viêm phổi, viêm màng phổi: Gây đau tức ngực, khó thở và đôi khi kèm sốt, ho kéo dài. Viêm màng phổi gây đau chói khi hít thở sâu.
• Tràn khí màng phổi hoặc xẹp phổi: Gây đau chói đột ngột, khó thở cấp tính, xảy ra khi không khí thoát vào khoảng trống giữa phổi và thành ngực.
• Thuyên tắc phổi (Pulmonary Embolism): Cục máu đông làm tắc mạch máu nuôi phổi, dẫn đến cơn đau mạnh ở giữa ngực, khó thở đột ngột, ho ra máu (là tình trạng cấp cứu nguy hiểm).

3.5. Yếu tố khác

Ngoài các nhóm bệnh lý trên, một số tình trạng khác cũng có thể gây cảm giác đau giữa ngực:

• Căng thẳng, rối loạn lo âu, hoảng loạn: Stress và lo âu có thể gây co thắt cơ ngực hoặc tăng nhịp tim, dẫn đến cảm giác đau tức.
• Bệnh zona thần kinh: Nếu xuất hiện ở vùng ngực, gây đau rát, bỏng da, tăng khi chạm vào.
• Thay đổi nội tiết tố: Ở phụ nữ quanh tuổi tiền mãn kinh, cảm giác đau giữa ngực vào ban đêm hoặc thoáng qua có thể xuất hiện do sự thay đổi của hormone.
• Đau giữa ngực ở trẻ em: Nguyên nhân phổ biến nhất là căng cơ, viêm sụn sườn, hoặc lo lắng tâm lý.

4. Các kiểu đau giữa ngực thường gặp và triệu chứng đi kèm

Các cơn đau giữa ngực có thể được phân loại dựa trên tính chất cảm giác và yếu tố kích hoạt, giúp định hướng sơ bộ nguyên nhân gây đau (tim, phổi, hay cơ xương khớp).

• Đau thắt, bóp nghẹt: Cảm giác như có dây thắt chặt hoặc bị đè nén, thường lan sang tay trái, vai, hoặc hàm. Đây là kiểu đau gợi ý mạnh mẽ bệnh lý tim mạch.
• Đau nhói như kim châm: Đau sắc, thường khu trú tại một điểm, có thể do vấn đề cơ xương khớp hoặc thần kinh liên sườn.
• Đau âm ỉ kéo dài: Cảm giác tức, nặng khó chịu kéo dài, có thể do rối loạn tiêu hóa, căng thẳng hoặc các bệnh lý mạn tính.
• Đau kèm bỏng rát: Cảm giác nóng ran sau xương ức, thường kèm ợ chua, ợ hơi, gợi ý trào ngược dạ dày – thực quản (GERD).
• Đau tăng khi hít sâu, cử động: Cơn hít sâu bị đau giữa ngực hoặc đau tăng khi xoay người, vặn mình, sờ ấn vào vùng xương ức. Đây là dấu hiệu gợi ý nguyên nhân từ hệ cơ – xương – khớp hoặc màng phổi.

Xem thêm: Giải đáp: Bạn có biết cơ thể người có khoảng bao nhiêu cơ?

5. Chẩn đoán đau giữa ngực: bác sĩ đánh giá như thế nào?

Việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân đau giữa ngực đòi hỏi sự đánh giá tổng thể từ bác sĩ chuyên khoa, dựa trên khai thác bệnh sử chi tiết, thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng.

Khai thác bệnh sử

Bác sĩ hỏi chi tiết về đặc điểm cơn đau (vị trí, tính chất, thời gian, yếu tố làm tăng/giảm đau, đau có lan không), tiền sử bệnh lý tim mạch, tiêu hóa và các yếu tố nguy cơ (hút thuốc, tiền sử gia đình).

Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ nghe tim, phổi, và tiến hành ấn vào các điểm trên thành ngực để kiểm tra xem cơn đau có nguồn gốc từ cơ xương khớp hay không (đau giữa ngực khi ấn vào).

Cận lâm sàng

Tùy theo chẩn đoán sơ bộ, các xét nghiệm sau có thể được chỉ định:

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra enzym/protein cơ tim (để loại trừ nhồi máu cơ tim) hoặc tìm dấu hiệu nhiễm trùng.
• Điện tâm đồ (ECG): Đánh giá chức năng điện học của tim, phát hiện các bất thường về nhịp tim hoặc thiếu máu cơ tim.
• Siêu âm tim: Cung cấp hình ảnh chức năng co bóp và cấu trúc tim.
• Chụp X-quang ngực: Kiểm tra các bệnh lý về phổi (viêm phổi, tràn khí) hoặc cơ xương khớp.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Chi tiết hơn về phổi, mạch máu, phát hiện cục máu đông (thuyên tắc phổi) hoặc bóc tách động mạch chủ.
• Đo điện tâm đồ gắng sức hoặc Chụp động mạch vành: Nếu nghi ngờ mạnh bệnh lý mạch vành.

Xem thêm: Gãy xương đòn là gì? Triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

6. Cần làm gì khi bị đau giữa ngực

Khi bất ngờ bị đau giữa ngực, điều quan trọng là phải giữ bình tĩnh và thực hiện các bước xử trí an toàn trước khi tìm kiếm sự hỗ trợ y tế, đặc biệt là khi nghi ngờ có vấn đề về tim.

6.1. 5 bước nên làm ngay khi thấy đau giữa ngực

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết 5 bước bạn cần làm khi thấy đau giữa ngực bất thường hoặc người thân xung quanh gặp phải:

• Dừng hoạt động và nghỉ ngơi: Ngay lập tức dừng mọi hoạt động đang làm. Nếu đang đi bộ, hãy ngồi xuống. Nếu đang nằm, hãy ngồi dậy hoặc nằm đầu cao để thở dễ dàng hơn. Tránh gắng sức.
• Tự đánh giá nhanh dấu hiệu nguy hiểm: Kiểm tra xem cơn đau có kèm theo khó thở, đau lan ra tay, hàm, lưng, vã mồ hôi, hoặc cảm giác chóng mặt, choáng váng không.
• Hít thở chậm và sâu: Cố gắng hít thở chậm rãi, sâu, tập trung vào hơi thở để giữ bình tĩnh và tránh hoảng loạn. Hoảng loạn có thể làm cơn đau nặng hơn.
• Gọi hỗ trợ y tế (Nếu nghi ngờ tim mạch): Không tự lái xe nếu nghi ngờ cơn đau tim. Gọi ngay người nhà hoặc dịch vụ cấp cứu (115) để được hỗ trợ chuyên nghiệp.
• Ghi lại thông tin: Cố gắng ghi nhớ thời điểm, hoàn cảnh xuất hiện cơn đau, tính chất cơn đau để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ.

6.2. Những việc nên tránh khi đau giữa ngực

Bạn cần tránh những sai lầm sau để tránh tình trạng trở nên nghiêm trọng hoặc để lại di chứng đáng tiếc:

• Không tự ý dùng nhiều loại thuốc: Tránh dùng thuốc giảm đau bừa bãi hoặc thuốc dạ dày để “đè” triệu chứng mà chưa xác định nguyên nhân.
• Không cố gắng tập thể dục nặng: Không tiếp tục hoạt động hoặc gắng sức khi đang cảm thấy đau.
• Không phớt lờ cơn đau: Đặc biệt nếu bạn có tiền sử bệnh tim mạch, cao huyết áp, hoặc tiểu đường.
• Không uống rượu, hút thuốc: Những chất này có thể làm tăng gánh nặng cho tim và kích thích dạ dày, làm cơn đau trầm trọng hơn.

7. Đau giữa ngực nguy hiểm không? Dấu hiệu cần cấp cứu

Đau giữa ngực kèm theo bất kỳ dấu hiệu cảnh báo (Red Flags) nào dưới đây đều được coi là tình trạng cấp cứu Y tế, cần gọi cấp cứu hoặc đến phòng khám, bệnh viện ngay lập tức.

• Đau dữ dội, đột ngột: Đau xé, cảm giác như bị xé rách ngực. Gợi ý bóc tách động mạch chủ (cực kỳ nguy hiểm).
• Đau lan rộng: Đau giữa ngực lan ra sau lưng, lên vai, cổ, hàm hoặc xuống cánh tay (đặc biệt là tay trái). Dấu hiệu điển hình của nhồi máu cơ tim.
• Khó thở nặng: Thở dốc, thở gấp, cảm thấy không đủ không khí, đặc biệt là khó thở đột ngột. Gợi ý nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi, hoặc tràn khí màng phổi.
• Vã mồ hôi, buồn nôn: Kèm theo da lạnh, tái nhợt, chóng mặt hoặc sắp ngất.
• Cơn đau không giảm: Đau kéo dài hơn 20 phút dù đã nghỉ ngơi.
• Tiền sử bệnh nặng: Đau ngực ở người đã có tiền sử bệnh tim mạch (đau thắt ngực, tiền sử nhồi máu cơ tim).

Xem thêm: Các cách điều trị xương khớp hiệu quả, an toàn hiện nay

8. Các biện pháp phòng ngừa đau giữa ngực

Đau giữa ngực có thể bắt nguồn từ nhiều cơ quan, nhưng phần lớn đều liên quan đến lối sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày. Việc chủ động phòng ngừa giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch, hô hấp và tiêu hóa về lâu dài.

• Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh: Ưu tiên rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cá béo. Hạn chế muối, đường, thức ăn chiên rán để kiểm soát huyết áp và mỡ máu, giảm gánh nặng cho hệ tim mạch và tiêu hóa (ngăn ngừa trào ngược).
• Giữ cân nặng ổn định và vận động đều đặn: Tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày để cải thiện tuần hoàn máu, tăng sức bền tim phổi và giảm nguy cơ mắc các bệnh nền (cao huyết áp, tiểu đường).
• Tránh xa rượu bia và thuốc lá: Hút thuốc là yếu tố làm tăng nguy cơ viêm, xơ vữa động mạch và kích thích dạ dày mạnh mẽ.
• Kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính: Nếu có tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hãy tuân thủ điều trị để giảm thiểu nguy cơ xuất hiện các cơn đau ngực liên quan đến tim mạch.
• Phòng ngừa các bệnh lý tiêu hóa: Hạn chế thực phẩm dễ gây ợ nóng (đồ cay, chiên rán), tránh ăn khuya và ăn quá nhanh.
• Tiêm phòng đầy đủ: Tiêm vắc-xin phòng zona (nếu thuộc nhóm nguy cơ) giúp giảm nguy cơ viêm dây thần kinh gây đau ngực.

9. Đau giữa ngực: Những câu hỏi thường gặp và giải đáp chi tiết

Trong thực tế, rất nhiều người cảm thấy hoang mang khi bị đau giữa ngực nhưng không rõ mức độ nguy hiểm đến đâu, có cần đi khám ngay hay không. ASINA sẽ giải đáp những câu hỏi thường gặp nhất, giúp bạn hiểu đúng và xử trí phù hợp.

Đau giữa ngực kéo dài nhiều ngày nhưng không quá dữ dội có nguy hiểm không?

Dù không dữ dội, cơn đau kéo dài hoặc tái diễn vẫn cần được thăm khám. Nhiều bệnh mạn tính như mạch vành ổn định, trào ngược dạ dày hay thoái hóa cột sống ngực có biểu hiện âm ỉ nhưng ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng sống.

Đau giữa ngực nhưng kết quả tim mạch bình thường thì nên làm gì tiếp?

Khi bệnh lý tim mạch đã được loại trừ, bác sĩ thường hướng đến các nguyên nhân tiêu hóa, hô hấp hoặc cơ – xương – khớp. Trong nhiều trường hợp, việc đánh giá tư thế, cột sống và hệ vận động tại các trung tâm chuyên sâu như ASINA giúp tìm ra nguyên nhân “ẩn” liên quan đến vận động và thói quen sinh hoạt.

Đau giữa ngực khó thở là bị bệnh gì?

Đau giữa ngực kèm khó thở có thể liên quan đến tim mạch, phổi hoặc cơn hoảng loạn. Đây là triệu chứng không nên tự chẩn đoán tại nhà, cần được bác sĩ đánh giá sớm để loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm.

Đau giữa ngực khi nuốt thức ăn và uống nước là dấu hiệu bệnh gì?

Khác với đau ngực do tim, đau xuất hiện cụ thể khi nuốt (nuốt đau) thường là dấu hiệu điển hình của tổn thương tại thực quản. Nguyên nhân phổ biến nhất là Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc Viêm thực quản, khi axit dạ dày trào lên làm loét hoặc bỏng rát niêm mạc, khiến người bệnh thấy đau buốt mỗi khi thức ăn trượt qua vùng tổn thương.

Ngoài ra, đây cũng có thể là triệu chứng của co thắt thực quản (rối loạn vận động cơ), nấm thực quản, hoặc nghiêm trọng hơn là u thực quản (đặc biệt nếu kèm theo nuốt nghẹn tăng dần và sụt cân).

Các bài viết liên quan

• Cách điều trị thoát vị đĩa đệm chèn dây thần kinh hiệu quả, an toàn
• Võng lưng là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị hiệu quả