Mổ thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không? Giải đáp từ góc nhìn y khoa

Mổ thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không liên quan đến tình trạng bệnh, phương pháp phẫu thuật và sức khỏe tổng thể của người bệnh. Việc đánh giá đầy đủ các yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả điều trị. Trong bài viết dưới đây, ASINA sẽ cung cấp thông tin tổng quan, giúp người bệnh có cái nhìn rõ ràng hơn trước khi cân nhắc can thiệp phẫu thuật.

1. Thoát vị đĩa đệm cổ là gì và khi nào phải nghĩ đến mổ?

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ xảy ra khi phần nhân nhầy mềm bên trong đĩa đệm bị đẩy ra khỏi lớp bao xơ, chèn vào khoang chứa rễ thần kinh hoặc tủy sống cổ. Điều này gây ra các triệu chứng điển hình như đau cổ lan xuống vai, cánh tay, tê bì và yếu chi trên.

Cột sống cổ gồm 7 đốt sống từ C1 đến C7, liên kết với nhau bằng các đĩa đệm đóng vai trò như bộ đệm giảm chấn. Thoát vị thường gặp nhất ở C5-C6, nhưng có thể xảy ra ở bất kỳ đốt sống nào.

Đa số trường hợp thoát vị đĩa đệm cổ có thể được cải thiện bằng điều trị bảo tồn, bao gồm thuốc giảm đau, vật lý trị liệu và các bài tập chỉnh tư thế. Chỉ một tỷ lệ nhỏ cần phẫu thuật, áp dụng khi điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc bệnh đã tiến triển nặng, nhằm giảm chèn ép lên rễ thần kinh và tủy sống, cải thiện triệu chứng và chức năng vận động.

2. Mổ thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không?

Mổ thoát vị đĩa đệm cổ nhìn chung không quá nguy hiểm, tỷ lệ thành công cao và ít biến chứng nặng khi được thực hiện đúng chỉ định tại cơ sở y tế uy tín. Tuy vậy, phẫu thuật không hoàn toàn không có rủi ro.

Dù nguy cơ tử vong rất thấp nhờ kỹ thuật gây mê và phẫu thuật hiện đại, người bệnh vẫn có thể gặp một số biến chứng như:

2.1. Biến chứng liên quan đến quá trình bộc lộ và tiếp cận vùng mổ

Do cấu trúc giải phẫu vùng cổ chằng chịt và phức tạp, quá trình bóc tách để tiếp cận cột sống có thể gây tổn thương các cơ quan lân cận:

• Tổn thương thực quản, khí quản: Hiếm gặp, nhưng nếu xảy ra sẽ gây khó nuốt, đau họng kéo dài hoặc ảnh hưởng đường thở.
• Liệt dây thanh âm: Do dây thần kinh quặt ngược thanh quản bị chèn ép khi vén mô mềm, dẫn đến khàn giọng hoặc thay đổi giọng nói sau mổ.
• Tổn thương mạch máu: Nguy cơ rách động mạch cột sống (tỷ lệ 0,3%) hoặc tắc nghẽn động mạch cảnh trong quá trình phẫu thuật.
• Dò dịch não tủy: Biến chứng khó xử lý, đòi hỏi phải vá màng cứng bằng keo sinh học hoặc dẫn lưu dịch để giảm áp lực nội sọ.
• Hội chứng Horner: Tổn thương đám rối thần kinh giao cảm (do phẫu tích quá sâu), gây sụp mi, co đồng tử.
• Tổn thương ống ngực: Thường gặp khi phẫu thuật các đốt sống cổ thấp (gần lồng ngực).

2.2. Nguy cơ tổn thương rễ thần kinh hoặc tủy sống

Tổn thương tủy sống là biến chứng nghiêm trọng nhất, với nguy cơ cao hơn ở những người đã có bệnh lý tủy sống từ trước do hẹp ống sống cổ mãn tính. 

• Tổn thương tủy: Nguy cơ cao ở những bệnh nhân đã bị hẹp ống sống nặng từ trước.
• Tai biến khi gây mê: Cần đặc biệt thận trọng khi đặt nội khí quản (tránh ưỡn cổ quá mức). Có thể cần dùng đèn soi sợi quang hoặc đặt qua đường mũi.
• Kỹ thuật ghép: Mảnh xương ghép phải có độ sâu chuẩn xác, nếu quá dài sẽ chèn ép ngược vào tủy sống.

2.3. Biến chứng và vấn đề đặc thù trong phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cổ tại tầng C3-C4

Phẫu thuật tại đốt sống C3-C4 tiềm ẩn một số biến chứng hiếm gặp nhưng có tính chất nghiêm trọng do vị trí đặc biệt của tầng này gần trung tâm điều hòa sinh tồn.

Các ca phẫu thuật ở tầng này có nguy cơ xuất hiện tình trạng ngưng thở khi ngủ do ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa hô hấp nằm ở hành não. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp các rối loạn nhịp tim, mất ổn định hô hấp và tuần hoàn trong hoặc ngay sau phẫu thuật. Do đó, những ca mổ ở vùng này đòi hỏi sự theo dõi sát sao trong giai đoạn hậu phẫu và có thể cần thời gian nằm hồi sức kéo dài hơn.

Ngoài ra, trong quá trình phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cổ, mảnh ghép xương là một yếu tố quan trọng nhưng cũng tiềm ẩn một số vấn đề cần lưu ý:

• Khớp giả (Không liền xương): Tỷ lệ 2-20%. Tình trạng mảnh ghép không dính liền vào đốt sống, thường gặp ở người cao tuổi, hút thuốc hoặc tiểu đường.
• Biến dạng gù cổ: Cột sống bị mất đường cong sinh lý, gập góc ra trước do hệ thống cố định không đủ vững chắc.
• Trồi mảnh ghép: Tỷ lệ khoảng 3%. Mảnh ghép bị đẩy trượt ra khỏi vị trí ban đầu do kích thước không chuẩn hoặc cố định lỏng.
• Biến chứng nơi lấy xương: Nếu dùng xương tự thân (lấy từ mào chậu), người bệnh có thể bị đau dai dẳng, tụ máu, nhiễm trùng hoặc tê bì vùng đùi do tổn thương thần kinh tại vị trí lấy xương.

2.4. Các biến chứng khác sau phẫu thuật

Ngoài các biến chứng liên quan đến mảnh ghép xương, phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cổ còn có thể gây ra một số vấn đề khác, bao gồm:

• Nhiễm trùng vết mổ: Tỷ lệ thấp (<1%) nhờ vùng cổ có nhiều mạch máu nuôi, nhưng nếu xảy ra sẽ rất nguy hiểm.
• Tụ máu chèn ép: Máu tụ lớn có thể gây chèn ép đường thở, đòi hỏi cấp cứu. Cần chú ý quan sát kỹ vì nẹp cổ thường che khuất dấu hiệu này.
• Thoái hóa tầng kế cận: Do các đốt sống đã hàn cứng không còn cử động, áp lực sẽ dồn lên các đốt sống bên cạnh khiến chúng thoái hóa nhanh hơn.
• Cảm giác khó chịu: Người bệnh thường thấy vướng họng, mỏi cổ hoặc đau vai gáy dai dẳng. Các triệu chứng này thường biến mất sau vài tháng tập phục hồi chức năng.

3. Các phương pháp mổ thoát vị đĩa đệm cổ hiện nay

Hiện nay có nhiều kỹ thuật phẫu thuật khác nhau để điều trị thoát vị đĩa đệm cổ, mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng, được áp dụng tùy theo vị trí tổn thương và tình trạng cụ thể của người bệnh.

3.1. Phẫu thuật lấy đĩa đệm theo đường trước

Phẫu thuật lối trước là phương pháp tiếp cận trực tiếp vào đĩa đệm bị tổn thương qua vùng cổ trước. Sau khi lấy bỏ phần đĩa đệm thoát vị, bác sĩ có thể:

• Thực hiện hàn xương liên thân đốt, có hoặc không sử dụng nẹp cố định phía trước nhằm tăng độ vững chắc cho cột sống cổ.
• Thay thế bằng đĩa đệm nhân tạo (đĩa đệm động), giúp duy trì khả năng vận động của khớp đốt sống cổ và hạn chế thoái hóa tầng kế cận.

3.2. Phẫu thuật tiếp cận theo đường sau

Giải ép bản sống phía sau

Phương pháp này được thiết kế để giải phóng sự chèn ép bằng cách can thiệp từ mặt sau của cột sống cổ. Tuy nhiên, kỹ thuật này ít được ưu tiên trong điều trị thoát vị đĩa đệm cổ đơn thuần, mà thường được áp dụng nhiều hơn cho các ca hẹp ống sống cổ nhiều tầng hoặc tình trạng cốt hóa dây chằng dọc sau.

Bác sĩ có thể quyết định kết hợp hoặc không kết hợp hệ thống nẹp vít cố định các khối khớp bên, tùy thuộc vào độ vững của cột sống sau phẫu thuật và nguy cơ mất vững.

Giải ép bản sống lỗ khóa 

Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, trong đó phẫu thuật viên tạo một “cửa sổ” nhỏ ở bản sống để tiếp cận và giải phóng rễ thần kinh đang bị chèn ép. Phương pháp này đôi khi được chỉ định trong các trường hợp thoát vị đĩa đệm mảnh rời, đặc biệt khi khối thoát vị nằm ở vị trí phía sau – bên, khó tiếp cận từ đường trước.

3.3. Phẫu thuật cắt đĩa đệm và hàn xương liên thân đốt lối trước (ACDF)

Phẫu thuật ACDF (Anterior Cervical Discectomy and Fusion) là kỹ thuật được áp dụng rộng rãi và phổ biến nhất trong điều trị thoát vị đĩa đệm cổ. Bác sĩ tiếp cận cột sống cổ thường từ C3 đến C7, trong một số trường hợp đặc biệt có thể từ C2-C3 hoặc C7-T1.

Ưu điểm:

• Loại bỏ hiệu quả đĩa đệm thoát vị và các chồi xương gây chèn ép thần kinh.
• Hàn xương vào khoang đĩa đệm giúp cột sống trở nên vững chắc và ổn định hơn.
• Phù hợp với đa số các trường hợp thoát vị đĩa đệm cổ ở vị trí trung tâm.

Hạn chế: Tầng được hàn xương sẽ mất hoàn toàn khả năng vận động, có thể dẫn đến tăng áp lực lên các đốt sống lân cận theo thời gian và gây thoái hóa sớm.

Với các ca có ghép xương, bác sĩ thường chỉ định chụp X-quang cột sống cổ tư thế nghiêng để đánh giá tình trạng liền xương của mảnh ghép. Một số người bệnh có thể gặp tình trạng khàn tiếng tạm thời do ảnh hưởng đến dây thần kinh quặt ngược thanh quản trong quá trình phẫu thuật, thường cải thiện dần sau vài tuần đến vài tháng.

3.4. Phẫu thuật giải ép cột sống cổ lối sau

Kỹ thuật này nhằm mở rộng ống sống cổ bằng cách loại bỏ bản sống và mỏm gai ở phía sau, từ đó giảm áp lực tác động lên tủy sống. Phương pháp này thường được chỉ định khi gặp các tình huống:

• Tổn thương đĩa đệm hoặc gai xương xảy ra đồng thời ở nhiều tầng đốt sống, kèm theo các biểu hiện lâm sàng của bệnh lý tủy sống như yếu tứ chi, đi không vững, rối loạn chức năng bàn tay.
• Thoát vị đĩa đệm cổ đi kèm với hẹp ống sống cổ mức độ nặng và lan tỏa, không thể giải quyết bằng phẫu thuật lối trước đơn thuần.

3.5. Mở lỗ liên hợp lối sau

Mở lỗ liên hợp lối sau là một kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn, tập trung vào giải ép rễ thần kinh mà không tác động trực tiếp lên tủy sống. Bác sĩ tạo một lỗ nhỏ tại bản sống để mở rộng lối ra của rễ thần kinh bị chèn ép, giúp giảm đau và cải thiện chức năng vận động. 

Phương pháp này thường áp dụng cho các trường hợp tổn thương đơn rễ thần kinh, đặc biệt khi nguyên nhân là mảnh đĩa đệm “mềm” thoát vị ở vị trí sau – bên. Nhờ tính chọn lọc và ít xâm lấn, kỹ thuật này giúp rút ngắn thời gian phục hồi so với các phương pháp phẫu thuật truyền thống.

4. Có nên mổ thoát vị đĩa đệm cổ không, hay tiếp tục điều trị bảo tồn?

Câu trả lời về phương án điều trị phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Nếu chưa có dấu hiệu chèn ép tủy sống nặng, chưa xuất hiện yếu cơ tiến triển hay rối loạn chức năng đại tiểu tiện, bệnh nhân có thể ưu tiên điều trị bảo tồn tích cực, bao gồm:

• Sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm theo chỉ định bác sĩ.
• Tiêm chọn lọc vào vùng quanh rễ thần kinh để giảm đau.
• Vật lý trị liệu nhằm cải thiện chức năng và giảm cứng cơ.
• Các bài tập phục hồi chức năng giúp tăng sức mạnh cơ bắp và linh hoạt cột sống.
• Chỉnh sửa tư thế làm việc và sinh hoạt để giảm áp lực lên đĩa đệm.
• Sử dụng lót giày chỉnh hình nếu phát hiện sai lệch trục cơ thể, giúp cân bằng lại áp lực lên cột sống.

Tuy nhiên, khi đã xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như yếu cơ tứ chi tiến triển, rối loạn vận động tinh tế ở bàn tay, rối loạn cơ tròn gây mất kiểm soát đại tiểu tiện, hoặc hình ảnh chụp cho thấy chèn ép tủy sống rõ rệt, việc trì hoãn phẫu thuật sẽ tăng nguy cơ tổn thương thần kinh vĩnh viễn không thể phục hồi. Trong những trường hợp này, phẫu thuật cần được xem xét khẩn cấp để bảo tồn chức năng thần kinh còn lại và ngăn chặn tổn thương tiến triển thêm.

5. Chế độ chăm sóc và phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệm cổ

Sau phẫu thuật, giai đoạn phục hồi có vai trò quyết định hiệu quả điều trị, đòi hỏi chăm sóc toàn diện chứ không chỉ riêng vết mổ. Bạn nên chú ý:

• Chăm sóc và theo dõi sau mổ: Giữ vết mổ sạch, khô; dùng thuốc đúng chỉ định. Theo dõi các dấu hiệu bất thường như sốt, đau tăng, chảy dịch để báo bác sĩ kịp thời.
• Tư thế và vận động: Giai đoạn đầu nên nằm đầu cao khoảng 30°, tránh xoay cổ đột ngột, cúi nhiều hoặc mang vác nặng. Khi ho, hắt hơi cần giữ cổ thẳng để hạn chế tác động lên vùng mổ.
• Dinh dưỡng và kiểm soát bệnh nền: Ăn uống hợp lý giúp kiểm soát cân nặng và hỗ trợ liền xương. Bổ sung đủ protein, canxi và vitamin D. Người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và ngưng hút thuốc lá để không ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
• Phục hồi chức năng: Sau khi vết mổ ổn định (thường 2–4 tuần), người bệnh nên tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn chuyên môn nhằm duy trì vận động cổ, tăng sức mạnh cơ và hỗ trợ cột sống hồi phục tốt hơn.

6. Giải pháp “Cứu cánh” không phẫu thuật cho người thoát vị đĩa đệm cổ tại ASINA

Hiểu được nỗi lo về các rủi ro như liệt, khàn giọng hay biến chứng thần kinh khi mổ thoát vị đĩa đệm cổ, ASINA mang đến phác đồ điều trị bảo tồn chuyên sâu, giúp bạn phục hồi hiệu quả mà không cần can thiệp dao kéo.

Vì sao nên cân nhắc ASINA trước khi quyết định phẫu thuật:

• An toàn tối ưu: Phương pháp điều trị tại ASINA hoàn toàn không xâm lấn, không cần gây mê và không có nguy cơ nhiễm trùng vết mổ hay khàn giọng như khi phẫu thuật. Nhờ đó, bạn tránh được hầu hết các biến chứng có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh, mạch máu hay các cơ quan quan trọng ở vùng cổ.

• Giải quyết nguyên nhân gốc rễ: Đau cổ và thoát vị đĩa đệm thường xuất phát từ những sai lệch tư thế mãn tính như gù lưng trên, đầu nghiêng về trước hoặc lệch khung chậu. Phẫu thuật chỉ loại bỏ phần đĩa đệm thoát vị mà không sửa nguyên nhân. ASINA tập trung điều chỉnh các sai lệch cấu trúc này một cách toàn diện, giúp cải thiện lâu dài.

• Công nghệ giảm đau và phục hồi thần kinh hiện đại: ASINA ứng dụng Sóng xung kích (Shockwave) và Máy MRF để giảm đau, giãn cơ vùng cổ vai gáy sâu và hiệu quả. Phương pháp này còn cải thiện tuần hoàn máu lên não, giảm đau đầu, chóng mặt và tê tay thường đi kèm thoát vị đĩa đệm cổ.

• Cân bằng cấu trúc và chỉnh dáng toàn diện: Đau cổ có thể bắt nguồn từ bàn chân bẹt gây lệch trục cơ thể. ASINA thực hiện tầm soát toàn diện từ bàn chân đến cột sống, sau đó điều chỉnh bằng Lót giày chỉnh hình cá nhân hóa kết hợp các bài tập chỉnh hình tư thế chuyên biệt, giúp cột sống cổ được “nghỉ ngơi” và phục hồi tự nhiên.

Với phương pháp bảo tồn tại ASINA, bạn không chỉ tránh được các nguy cơ từ phẫu thuật mà còn giải quyết triệt để nguyên nhân gây bệnh, giúp cơ thể phục hồi bền vững lâu dài.

7. Giải đáp nhanh các câu hỏi thường gặp về mổ thoát vị đĩa đệm cổ

Phía dưới là những giải đáp nhanh các câu hỏi thường gặp giúp bạn hiểu rõ hơn về mổ thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không trước khi đưa ra quyết định.

Mổ thoát vị đĩa đệm cổ có bị liệt không?

Mổ thoát vị đĩa đệm cổ có nguy cơ liệt, nhưng tỷ lệ rất thấp, đặc biệt khi áp dụng các kỹ thuật phẫu thuật hiện đại. Nguyên nhân chủ yếu là do tổn thương tủy sống hoặc rễ thần kinh. Nguy cơ này có thể giảm đáng kể nếu chọn cơ sở y tế uy tín, tuân thủ đúng chỉ định bác sĩ và thực hiện phục hồi chức năng tích cực. Thực tế, liệt vĩnh viễn thường xảy ra khi bệnh không được điều trị sớm hoặc phẫu thuật sai kỹ thuật.

Người mổ thoát vị đĩa đệm có tái phát không?

Có thể tái phát nhưng tỷ lệ không cao. Tái phát thường xảy ra do quá trình thoái hóa tự nhiên tiếp diễn ở các tầng kế cận, hoặc do người bệnh không tuân thủ chế độ chăm sóc, vận động sai tư thế sau mổ. Việc duy trì tư thế đúng, tập phục hồi chức năng đều đặn và kiểm soát cân nặng sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ tái phát.

Mổ thoát vị đĩa đệm cổ bao nhiêu tiền?

Chi phí phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cổ dao động rộng tùy theo kỹ thuật phẫu thuật, cơ sở y tế, loại vật liệu sử dụng (mảnh ghép xương, đĩa đệm nhân tạo, hệ thống nẹp vít). Tại Việt Nam, chi phí có thể từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng. Nên tham khảo chi tiết tại bệnh viện để có thông tin chính xác về từng phương án điều trị.

Mổ thoát vị đĩa đệm cổ có để lại di chứng khàn tiếng không?

Khàn tiếng là biến chứng tương đối thường gặp sau phẫu thuật cổ lối trước, do ảnh hưởng đến dây thần kinh quặt ngược thanh quản. Phần lớn trường hợp khàn tiếng chỉ tạm thời và cải thiện dần sau vài tuần đến vài tháng. Tuy nhiên, một số ít ca có thể để lại di chứng khàn tiếng kéo dài hoặc vĩnh viễn nếu dây thần kinh bị tổn thương nặng.

Nguồn tham khảo:

1. https://www.benhvien108.vn/
2. https://benhvienhanoi.vn/
3. https://cdcnghean.vn/