Thoát vị bẹn ở trẻ em là một tình trạng bẩm sinh nguy hiểm, có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản sau này của trẻ nếu không được điều trị kịp thời. Tình trạng này thường phổ biến hơn ở bé trai và đặc biệt ở những trẻ sơ sinh thiếu tháng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, thoát vị bẹn có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng. Trong bài viết này, hãy cùng ASINA tìm hiểu về các nguyên nhân, triệu chứng cũng như các phương pháp điều trị căn bệnh này.
1. Thoát vị bẹn ở trẻ em là gì?
Thoát vị bẹn là tình trạng một phần các cơ quan trong ổ phúc mạc di chuyển ra ngoài thông qua điểm yếu ở thành sau của ống bẹn, có thể sa xuống bìu ở bé trai hoặc môi lớn ở bé gái. Ở trẻ em, nguyên nhân chủ yếu là bẩm sinh, thường do ống phúc tinh mạc không được đóng kín hoàn toàn sau sinh.
Tình trạng này gặp ở khoảng 2-5% trẻ sinh đủ tháng, tăng lên 9-11% ở trẻ sinh non và có thể đạt tới 30-60% ở trẻ sinh non nhẹ cân. Con số này cho thấy trẻ sinh non có nguy cơ bị thoát vị bẹn cao hơn đáng kể so với trẻ sinh đủ tháng, do cơ chế đóng kín ống phúc tinh mạc chưa hoàn thiện.
Theo Bệnh viện Y Dược Huế, tỷ lệ mắc thoát vị bẹn trong đời là 5% đối với nam giới. Thoát vị bẹn ở nam giới gấp 5-10 lần so với nữ giới. Điều này cũng được chứng minh qua một nghiên cứu từ Pubmed với kết quả là tỷ lệ mắc thoát vị bẹn ở nam và nữ từ khi sinh ra đến 15 tuổi lần lượt là 6,62% và 0,74%. Tỷ lệ này thường gặp cao nhất dưới 1 tuổi ở nam và 4,7 tuổi ở nữ.
Tình trạng thoát vị bẹn ở trẻ em không thể tự hồi phục và cần can thiệp phẫu thuật để tránh nguy cơ nghẹt thoát vị. Trước khi quyết định thời điểm mổ, bác sĩ sẽ cân nhắc nhiều yếu tố như trẻ có tiền sử sinh non, bệnh lý đi kèm hay tình trạng sức khỏe hiện tại.
Nếu phát hiện và điều trị muộn, thoát vị bẹn ở trẻ có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như hoại tử ruột, mạc treo ruột,…
2. Nguyên nhân thoát vị bẹn ở trẻ em là do đâu?
Nguyên nhân chủ yếu gây nên thoát vị bẹn ở trẻ em là do ống phúc tinh mạc không đóng kín hoàn toàn ngay sau khi trẻ chào đời. Thông thường, ống này sẽ tự xơ hóa và bịt kín vào cuối thai kỳ hoặc trong những tuần đầu sau sinh, gắn liền với quá trình tinh hoàn di chuyển xuống bìu.
Khi ống phúc tinh mạc vẫn còn thông, các tạng trong ổ bụng như ruột hoặc mạc treo ruột có thể chui qua ống này, đi xuống vùng bẹn hoặc bìu, từ đó hình thành thoát vị bẹn.
Ngoài ra, những yếu tố làm tăng áp lực ổ bụng: chẳng hạn như trẻ rặn mạnh do táo bón hoặc ho kéo dài, cũng có thể khiến thoát vị bẹn xuất hiện sớm hơn hoặc nặng hơn.
Xem thêm: Cách chữa chân vòng kiềng cho bé từ chuyên gia
3. Các triệu chứng thoát vị bẹn ở trẻ em là gì?
Thoát vị bẹn ở trẻ em thường được phát hiện qua những thay đổi bất thường tại vùng bẹn hoặc bìu. Tình trạng này có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai bên, trong đó bên phải thường gặp nhiều hơn bên trái.
Một số triệu chứng điển hình của thoát vị bẹn có thể kể đến như:
Xuất hiện khối phồng vùng bẹn – dấu hiệu điển hình nhất
Phụ huynh thường nhận thấy một khối phồng mềm ở vùng bẹn hoặc bìu (đối với bé trai) hoặc gần âm môi (đối với bé gái). Khối phồng có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên và thường bắt đầu nhỏ, thay đổi kích thước theo thời gian. Nó có thể hình thành trong vài tuần hoặc vài tháng.
Khối phồng sẽ to hơn khi trẻ hoạt động. Thoát vị thường phồng to hơn khi trẻ khóc, ho, rặn đại tiện, hoặc vận động mạnh như chạy nhảy. Khi trẻ nằm nghỉ hoặc thư giãn, khối phồng có thể tự xẹp hoặc biến mất, làm cho vùng bẹn trông bình thường trở lại.
Triệu chứng khi thoát vị bẹn bị nghẹt – dấu hiệu nguy hiểm
Khi phần ruột bị kẹt lại trong túi thoát vị, tình trạng này được gọi là thoát vị bẹn nghẹt. Dấu hiệu bao gồm khối phồng căng cứng, sờ vào gây đau, và có thể không đẩy trở lại ổ bụng được. Trẻ thường bứt rứt, quấy khóc, bỏ bú, nôn ói, hoặc cảm thấy đau dữ dội ở vùng bẹn. Với trẻ lớn hơn, chúng có thể than phiền về đau bụng và buồn nôn.
Nếu không được xử trí kịp thời, phần ruột bị kẹt có thể thiếu máu và hoại tử, dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.
Một số bệnh lý khác có thể đi kèm
Thoát vị bẹn ở trẻ em đôi khi xuất hiện cùng với một số dị tật bẩm sinh khác như tinh hoàn ẩn (tinh hoàn chưa xuống bìu), tràn dịch màng tinh hoàn hoặc nang thừng tinh.
Những tình trạng này thường cần được can thiệp phẫu thuật sớm để điều trị triệt để, giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và hạn chế nguy cơ biến chứng về sau.
4. Biến chứng nguy hiểm khi bị thoát vị bẹn ở trẻ em
Thoát vị bẹn ở trẻ em là một bệnh lý phổ biến nhưng thường bị cha mẹ chủ quan vì triệu chứng ban đầu khá nhẹ. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của trẻ.
Mức độ nguy hiểm của thoát vị bẹn ở trẻ phụ thuộc chủ yếu vào kích thước của lỗ thoát vị:
- Lỗ thoát vị lớn: Khi lỗ lớn, ruột có thể di chuyển tự do hơn, nên các triệu chứng thường không rõ rệt, trẻ ít cảm thấy đau hoặc khó chịu.
- Lỗ thoát vị nhỏ hoặc trung bình: Nguy cơ kẹt ruột tăng cao, dễ gây ra thoát vị nghẹt, đây là biến chứng nghiêm trọng nhất của bệnh.
Thoát vị nghẹt là một tình trạng nghiêm trọng có thể gây ra những triệu chứng như đau bụng, nôn ói, và tắc ruột. Nếu mạch máu của ruột bị chèn ép do thoát vị nghẹt, sẽ dẫn đến thiếu máu, hoại tử, và có nguy cơ thủng ruột.
Đặc biệt, đối với bé gái, buồng trứng có thể sa vào túi thoát vị. Điều này dẫn đến việc buồng trứng có thể bị hoại tử và phải cắt bỏ.
Vậy nên, việc khám và điều trị sớm bởi bác sĩ ngoại nhi là vô cùng quan trọng. Điều này không chỉ giúp ngăn ngừa các biến chứng mà còn bảo toàn sức khỏe của trẻ.
Xem thêm: Các tật ở chân của bé: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
5. Phương pháp chẩn đoán và điều trị thoát vị bẹn ở trẻ em phổ biến hiện nay
Thoát vị bẹn cần được can thiệp phẫu thuật sớm, ngay khi bệnh được phát hiện, để ngăn ngừa tình trạng nghẹt và các biến chứng nghiêm trọng hơn có thể ảnh hưởng đến các tạng bên trong túi thoát vị.
5.1. Thăm khám lâm sàng – bước đầu xác định tình trạng thoát vị
Khi nghi ngờ trẻ bị thoát vị, bước đầu tiên là thăm khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra trực tiếp để đánh giá tình trạng khối thoát vị và sức khỏe tổng quát của trẻ. Phụ huynh sẽ được hỏi về một số biểu hiện mà họ đã quan sát tại nhà, bao gồm:
- Khối phồng ở vùng bẹn: Liệu có xuất hiện khi trẻ khóc, ho hay rặn đại tiện không?
- Triệu chứng đau: Trẻ có than phiền về đau, quấy khóc hoặc có dấu hiệu khó chịu không?
- Tiền sử sinh nở: Bé có sinh đủ tháng hay thiếu tháng không? Có mắc bệnh lý bẩm sinh hoặc bệnh nền nào không?
- Tiền sử gia đình: Có ai trong gia đình từng bị thoát vị bẹn không?
Thông tin thu thập từ quá trình khai thác tiền sử và thăm khám lâm sàng là rất quan trọng. Điều này giúp các bác sĩ có cơ sở để đưa ra chẩn đoán chính xác và chỉ định các xét nghiệm cần thiết cho trẻ.
5.2. Cận lâm sàng – xác nhận chẩn đoán trước điều trị
Sau khi thực hiện thăm khám lâm sàng, nếu bác sĩ nghi ngờ trẻ bị thoát vị bẹn, một số xét nghiệm sẽ được chỉ định để làm rõ tình trạng. Các xét nghiệm này bao gồm:
- Siêu âm vùng bẹn – bìu: Giúp quan sát cấu trúc bên trong và đánh giá mức độ thoát vị.
- Xét nghiệm máu cơ bản: Kiểm tra tình trạng sức khỏe tổng quát của trẻ để chuẩn bị cho phẫu thuật nếu cần thiết.
- Chụp X-quang phổi: Đánh giá chức năng hô hấp và tình trạng tim phổi của trẻ.
Nếu có chỉ định phẫu thuật, phụ huynh cần chú ý tuân thủ các hướng dẫn chuẩn bị sau:
- Đảm bảo trẻ nhịn ăn ít nhất 6 giờ trước phẫu thuật để đảm bảo an toàn khi gây mê.
- Không cho trẻ uống sữa, nước ngọt hoặc nước có màu.
- Thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc trẻ đang dùng, cũng như các bệnh nền hoặc dị ứng nếu có.
Xem thêm: Bao quy đầu bị sưng mọng nước ở trẻ nhỏ là do đâu?
5.3. Phẫu thuật – giải pháp điều trị thoát vị bẹn ở trẻ hiệu quả nhất hiện nay
Đối với thoát vị bẹn ở trẻ em, có thể lựa chọn giữa hai phương pháp phẫu thuật: nội soi hoặc mổ mở.
Phẫu thuật mổ mở vùng bẹn
Phẫu thuật mổ mở là phương pháp truyền thống, trong đó bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ khoảng 2 cm tại nếp gấp da vùng bụng để tìm và buộc thắt ống phúc tinh mạc.
Dù phương pháp này có thể mang lại hiệu quả, nhưng vẫn tồn tại một số nhược điểm như nguy cơ để lại sẹo nhỏ sau phẫu thuật, nguy cơ tái phát từ 0,8% đến 3,8%, và khả năng bỏ sót thoát vị bên đối diện.
Phẫu thuật nội soi
Phẫu thuật nội soi hiện đang là lựa chọn hàng đầu trong điều trị thoát vị bẹn ở trẻ em nhờ vào những ưu điểm như:
- Vết mổ nhỏ: Chỉ khoảng 2mm, gần như không để lại sẹo.
- Ít tổn thương: Giảm thiểu tổn thương đến mạch máu và ống dẫn tinh, giúp bảo vệ chức năng sinh sản trong tương lai.
- Xử lý hiệu quả: Hình ảnh rõ nét từ camera nội soi giúp bác sĩ dễ dàng phát hiện và xử lý thoát vị bên đối diện trong cùng một lần mổ.
- Thời gian hồi phục: Trẻ bị thoát vị bẹn sau phẫu thuật nội soi thường hồi phục nhanh chóng, có thể xuất viện trong ngày hoặc ngày hôm sau. Trẻ có thể quay lại các hoạt động nhẹ nhàng sau khoảng 1 tuần, nhưng cần kiêng vận động nặng và chơi thể thao ít nhất 6 tuần để vết mổ lành hoàn toàn.
6. Cách phòng ngừa thoát vị bẹn ở trẻ em
Thoát vị bẹn ở trẻ em là một tình trạng bẩm sinh, do đó việc phòng ngừa hoàn toàn là rất khó. Tuy nhiên, mẹ bầu có thể thực hiện một số biện pháp để giảm thiểu nguy cơ xảy ra bằng cách chú ý từ giai đoạn mang thai như sau:
- Giữ lối sống lành mạnh: Tránh sử dụng thuốc lá và các chất kích thích để bảo vệ sức khỏe của mẹ và thai nhi.
- Khám thai định kỳ: Thực hiện các cuộc khám thai định kỳ để sớm phát hiện và xử lý những bất thường nếu có.
- Phòng tránh sinh non: Phòng tránh tình trạng sinh non, vì đây là một yếu tố làm tăng nguy cơ thoát vị bẹn ở trẻ.
Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu thoát vị bẹn, việc đưa bé đến cơ sở y tế để chẩn đoán và thực hiện phẫu thuật kịp thời là rất quan trọng. Những bước phòng ngừa này không chỉ giúp giữ gìn sức khỏe cho trẻ mà còn bảo vệ chức năng sinh sản trong tương lai của các bé.
Xem thêm: Trẻ sơ sinh bị nổi mẩn đỏ ở mặt: Nguyên nhân và cách xử lý an toàn
7. Câu hỏi thường gặp về thoát vị bẹn ở trẻ em
Trong quá trình tìm hiểu về thoát vị bẹn ở trẻ em, phụ huynh thường có nhiều băn khoăn và thắc mắc. Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp, giúp bạn có được cái nhìn rõ ràng hơn về tình trạng này.
Thoát vị bẹn ở trẻ em có nguy hiểm không?
Thoát vị bẹn được xem là bệnh lý nguy hiểm do tính chất khó lường: biến chứng nghẹt có thể xảy ra đột ngột bất cứ lúc nào, biến một dị tật thông thường thành một ca cấp cứu đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ. Khi xảy ra biến chứng, trẻ sẽ đối mặt với nguy cơ sốc, nhiễm trùng và nhiễm độc toàn thân, do đó phụ huynh tuyệt đối không nên chủ quan mà cần đưa trẻ đi khám để lên lịch phẫu thuật sớm nhất có thể.
Thoát vị bẹn ở trẻ em có tự hết không?
Thoát vị bẹn ở trẻ em là bệnh bẩm sinh không thể tự hết. Nếu trẻ không được phẫu thuật, có thể gây nên các tình trạng như:
- Nghẹt ruột hoặc buồng trứng, dẫn đến hoại tử nếu không can thiệp kịp thời.
- Tổn thương tinh hoàn do mạch máu bị chèn ép, làm giảm dưỡng tinh hoàn.
Thoát vị bẹn ở trẻ em có phải bệnh bẩm sinh không?
Như ASINA đã giải thích ở trên, thoát vị bẹt ở trẻ là bệnh bẩm sinh do ống phúc tinh mạc không được đóng kín hoàn toàn sau sinh.
Thoát vị bẹn ở trẻ em khi nào cần mổ?
Trẻ bị thoát vị bẹn nên được phẫu thuật sớm ngay khi có chẩn đoán để tránh biến chứng nghẹt. Trường hợp khẩn cấp, cần phẫu thuật ngay lập tức là khi trẻ có dấu hiệu thoát vị bẹn nghẹt, ví dụ như khối phồng ở bẹn căng cứng, bé khóc, đau, quấy khóc, bỏ bú, nôn ói.
Nếu khối thoát vị không bị nghẹt, phẫu thuật nên được thực hiện càng sớm càng tốt, tốt nhất là khi trẻ được 9 tháng đến 1 tuổi.
Chi phí phẫu thuật thoát vị bẹn ở trẻ em tầm bao nhiêu?
Hiện này, đại đa số các bệnh viện đều có dịch vụ mổ thoát vị bẹn nhưng chi phí ở từng bệnh viện sẽ khác nhau, phụ thuộc vào tình trạng thoát vị và chất lượng dịch vụ của các cơ sở ý tế mà bạn lựa chọn. Các mức giá bao gồm thăm khám và điều trị tại bệnh viện sẽ dao động từ 10 đến 20 triệu đồng cho từng cơ sở.
Bài viết liên quan
- Hướng dẫn cách chăm sóc trẻ bị tay chân miệng đúng cách
- Trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tuổi: Nguyên nhân và cách xử lý
- Viêm đường tiết niệu ở trẻ em gái: Nguyên nhân và cách điều trị
Kết luận
Thoát vị bẹn ở trẻ em là một tình trạng nghiêm trọng cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời để tránh những biến chứng không mong muốn. ASINA hy vọng rằng qua bài viết này, ba mẹ sẽ nắm được cách chăm sóc và điều trị đúng cách, giúp trẻ hồi phục nhanh chóng và phát triển toàn diện về thể chất.
