Tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh thời điểm nào tốt & Lưu ý

Tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh tốt nhất nên được thực hiện trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Đây là “thời điểm vàng” để tạo miễn dịch chủ động, ngăn ngừa lây nhiễm từ mẹ sang con với hiệu quả lên tới 95%, đồng thời giảm nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan B trong cộng đồng. Tại bài viết này, ASINA sẽ giúp các bậc phụ huynh nắm rõ các mũi tiêm, thời gian tiêm và theo dõi phản ứng sau tiêm để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ sơ sinh.

1. Có nên tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh không?

Tiêm vắc xin viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh là bước bảo vệ quan trọng nhất giúp ngăn chặn lây truyền virus từ mẹ sang con. Càng tiêm sớm, hiệu quả phòng bệnh càng cao, trong khi hiệu quả này giảm mạnh từng ngày và gần như không còn nếu tiêm sau 7 ngày.

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc viêm gan B vẫn ở mức đáng lo ngại với khoảng 10 – 20% dân số nhiễm bệnh và khoảng 10% phụ nữ mang thai mang virus. Điều này khiến nguy cơ trẻ sơ sinh bị phơi nhiễm và mắc bệnh ngay từ khi chào đời rất cao.

Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi, dễ tiến triển thành viêm gan B mạn tính hơn nhiều so với người trưởng thành. Theo WHO, 80 – 90% trẻ mắc bệnh trước 1 tuổi và tới 50% trẻ mắc trước 6 tuổi có thể phát triển thành mạn tính, trong khi tỷ lệ này ở người lớn chỉ dưới 5%.

Vì vậy, tiêm vắc xin viêm gan B sơ sinh là biện pháp thiết yếu giúp bảo vệ trẻ khỏi những tổn thương gan nặng nề, giảm nguy cơ bệnh mạn tính và bảo đảm sức khỏe cho trẻ ngay từ những ngày đầu đời.

2. Lịch tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh nên được tiêm một liều vắc xin viêm gan B càng sớm càng tốt sau khi chào đời, tốt nhất trong vòng 24 giờ đầu. Khi tiêm liều đầu tiên, cần dùng loại vắc xin viêm gan B đơn giá. Mũi này có thể thực hiện cùng thời điểm với vắc xin BCG phòng lao, tuy nhiên hai mũi sẽ được tiêm ở hai vị trí khác nhau để đảm bảo an toàn.

2.1. Lịch tiêm cho bé nếu mẹ không nhiễm viêm gan B

2.2. Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm Viêm gan B từ trước

Đối với trẻ sơ sinh có mẹ nhiễm viêm gan B, ngoài mũi vắc xin viêm gan B đầu tiên như các trẻ khác, bé cần được tiêm thêm một liều huyết thanh kháng virus trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Đây là bước quan trọng giúp trẻ nhận miễn dịch thụ động, giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ.

Sau đó, trẻ phải tuân thủ lịch tiêm chủng vắc xin có thành phần viêm gan B theo khuyến cáo. Bé có thể được tiêm vắc xin đơn hoặc vắc xin phối hợp (5 trong 1 của Chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc 6 trong 1 dịch vụ). Với vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1, lịch tiêm thường vào lúc trẻ 2 – 3 – 4 tháng tuổi; riêng vắc xin 6 trong 1 có thể bắt đầu từ 6 tuần tuổi. Mũi nhắc thứ 4 sẽ được tiêm khi trẻ 16 – 18 tháng tuổi.

Huyết thanh HBIg và vắc xin viêm gan B phải được tiêm ở hai vị trí khác nhau để đảm bảo hiệu quả bảo vệ. Khi trẻ hoàn thành đủ 4 mũi (khoảng 18 tháng tuổi), cần làm xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs để đánh giá khả năng miễn dịch và xác định trẻ có bị lây nhiễm virus viêm gan B từ mẹ hay không.

Xem thêm: 6 Mẹo dân gian chữa đầy hơi cho trẻ sơ sinh tại nhà hiệu quả

3. Các loại vắc-xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh

Viêm gan B là bệnh lý do virus HBV gây ra, có khả năng lây lan mạnh qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con trong lúc sinh nở. Mức độ lây truyền của HBV cao hơn nhiều lần so với HIV. Khi đã nhiễm bệnh, người bệnh phải sống chung với virus suốt đời và khoảng một phần tư trong số đó có nguy cơ gặp các biến chứng nặng như xơ gan hoặc ung thư gan.

Trẻ sinh ra từ mẹ mang virus viêm gan B có nguy cơ lây nhiễm ngay từ khi chào đời. Bệnh có thể biểu hiện bằng sốt, mệt mỏi, vàng da…, tuy nhiên khoảng 30% trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng. Tiêm vắc xin viêm gan B là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, phòng biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ.

Hiện Việt Nam đang sử dụng bốn loại vắc xin viêm gan B đã được kiểm định chất lượng và cấp phép lưu hành, gồm Gene Hbvax, Engerix B, Heberbiovac và Euvax B.

4. Các trường hợp không được tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh

Dưới đây là những tình huống mà trẻ sơ sinh không nên hoặc tạm hoãn tiêm vắc xin viêm gan B:

• Trẻ từng bị dị ứng nặng với liều vắc xin viêm gan B trước đó, bao gồm dị ứng với thành phần hoặc tá dược trong vắc xin.
• Sốc phản vệ với kháng sinh có trong vắc xin. Một số loại vắc xin viêm gan B có chứa kháng sinh để ngăn nhiễm khuẩn, nên trẻ có tiền sử dị ứng nặng với kháng sinh cần được cân nhắc kỹ.
• Hệ miễn dịch bị ức chế do điều trị ung thư, ghép tạng hoặc các bệnh lý khiến sức đề kháng suy giảm, khiến việc tiêm ngừa trở nên không an toàn.
• Trẻ đang sốt hoặc mắc bệnh nhiễm trùng cấp. Trong trường hợp này, vắc xin có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và cần được hoãn tiêm đến khi trẻ hồi phục.

Xem thêm: Lấy máu gót chân trẻ sơ sinh: Chi phí và lợi ích ba mẹ nên biết 

5. Phản ứng phụ sau tiêm & xử trí an toàn

Vắc xin viêm gan B là vắc xin tái tổ hợp, không chứa virus sống, đảm bảo an toàn khi tiêm trong 24 giờ đầu sau sinh.

• Phản ứng thường gặp: Đau hoặc sưng nhẹ tại chỗ tiêm (3–9%) hoặc sốt trên 37,7°C (0,4–8%).
• Phản ứng hiếm gặp: Sốc phản vệ với tỷ lệ rất thấp, chỉ khoảng 1/600.000–1.000.000 liều.
  

Một số trường hợp tử vong sơ sinh do đẻ non, ngạt, dị tật, nhiễm khuẩn… trùng thời điểm tiêm vắc xin, dễ khiến phụ huynh lo lắng nhưng không phải do vắc xin gây ra.

Sau khi tiêm vắc xin viêm gan B, cha mẹ cần theo dõi trẻ tại điểm tiêm ít nhất 30 phút và tiếp tục quan sát trong 24 giờ đầu. Nếu trẻ xuất hiện các phản ứng nhẹ như quấy khóc, sốt nhẹ hoặc đau, sưng tại vị trí tiêm, mẹ nên cho trẻ bú nhiều hơn và tránh để trẻ nằm khi bú để giảm nguy cơ sặc.

Tuy nhiên, nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, quấy khóc liên tục, tím tái, khó thở, bú ít hoặc bỏ bú, mệt lả, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.

6. Giải đáp các thắc mắc thường gặp khi tiêm viêm gan B sơ sinh

Tiêm vắc xin viêm gan B sơ sinh là bước quan trọng giúp bảo vệ trẻ ngay từ những giờ đầu đời. Tuy nhiên, nhiều cha mẹ vẫn còn băn khoăn về thời điểm tiêm, độ an toàn và các phản ứng sau tiêm. Phần dưới đây sẽ giải đáp những thắc mắc thường gặp để phụ huynh yên tâm hơn khi cho trẻ tiêm phòng.

Tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh khi nào?

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thời điểm “vàng” để tiêm mũi vắc-xin viêm gan B sơ sinh là trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Việc tiêm càng sớm càng tốt là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn chặn lây truyền virus từ mẹ sang con (nếu mẹ mang mầm bệnh) và bảo vệ trẻ trước các nguồn lây nhiễm khác từ môi trường ngay khi chào đời.

Trẻ sơ sinh tiêm viêm gan B muộn có sao không?

Việc tiêm muộn (sau 24 giờ) sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ, đặc biệt nếu người mẹ bị nhiễm viêm gan B. Nếu tiêm quá muộn (sau 7 ngày), khả năng phòng ngừa lây nhiễm từ mẹ sang con gần như không còn. Tuy nhiên, trong trường hợp bất khả kháng (trẻ sinh non, nhẹ cân dưới 2kg, hoặc đang bị bệnh cấp tính…), bác sĩ sẽ chỉ định hoãn tiêm và thực hiện bổ sung ngay khi sức khỏe trẻ ổn định. Với trẻ có mẹ âm tính với viêm gan B, việc tiêm muộn hơn một chút ít nguy hiểm hơn nhưng vẫn nên hoàn thành sớm nhất có thể.

Tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh ở vị trí nào? 

Tiêm phòng viêm gan B cho trẻ sơ sinh được thực hiện bằng cách tiêm bắp vào vùng trước bên đùi. Vị trí này được ưu tiên vì cơ đùi của trẻ lớn và đủ khỏe để hấp thụ vaccine tốt hơn so với cơ delta của người lớn. 

Trẻ sơ sinh tiêm viêm gan B có sốt không?

Có, tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh có thể khiến trẻ bị sốt nhẹ đến trung bình, thường dưới 39 độ C. Đây là một phản ứng bình thường của hệ miễn dịch, cho thấy cơ thể đang học cách tạo kháng thể chống lại virus. Triệu chứng này thường tự khỏi sau 1-2 ngày. 

Tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh giá bao nhiêu?

Tiêm vắc-xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh trong chương trình tiêm chủng mở rộng là miễn phí. Nếu tiêm dịch vụ, chi phí cho một mũi tiêm vắc-xin viêm gan B đơn lẻ dao động từ khoảng 190.000 – 270.000 VNĐ/mũi, tùy thuộc vào loại vắc-xin và địa điểm tiêm.

Tham khảo thêm

• Dấu hiệu trẻ bị viêm màng não và hướng xử lý đúng
• Giải đáp: Trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt phải làm sao?
• Trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tuổi: Nguyên nhân và cách xử lý