Giải đáp: Trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt phải làm sao?

Trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt (hay còn gọi là ớn lạnh) là hiện tượng khá phổ biến, thường khiến các bậc phụ huynh lo lắng. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ sinh lý bình thường đến bệnh lý nguy hiểm như nhiễm trùng, viêm màng não. Trong bài viết này, ASINA sẽ giúp phụ huynh nhận biết dấu hiệu nguy hiểm khi trẻ bị ớn lạnh và chia sẻ cách xử lý kịp thời để bảo vệ trẻ tránh khỏi những biến chứng đáng tiếc.

1. Trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt là sao?

Hiện tượng trẻ em bị lạnh run nhưng không sốt là một cơ chế tự bảo vệ của cơ thể (hạ nhiệt) nhằm điều chỉnh và duy trì thân nhiệt ổn định. Khi cơ thể cảm nhận được sự giảm nhiệt độ đột ngột, trung tâm điều nhiệt tại vùng dưới đồi sẽ kích hoạt phản ứng run rẩy của cơ bắp.

Sự co thắt cơ này tạo ra nhiệt (sinh nhiệt), giúp làm ấm máu và duy trì nhiệt độ cốt lõi, ngăn ngừa tình trạng hạ thân nhiệt. Mặc dù đây là tình trạng khá phổ biến và thường tự hết, bạn vẫn nên quan sát kỹ các triệu chứng đi kèm để xác định nguyên nhân và có phương pháp xử lý phù hợp.

2. Nguyên nhân khiến trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt

Tình trạng trẻ bị lạnh run nhưng không sốt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ phản ứng sinh lý đơn giản đến các bệnh lý nội khoa cần được thăm khám. Phụ huynh cần xác định rõ tình trạng run là phản ứng sinh lý tức thời hay là dấu hiệu của rối loạn chuyển hóa, thiếu máu, hay các vấn đề nội tiết khác.

2.1. Phản ứng sinh lý bình thường với thay đổi nhiệt độ

Cơ thể trẻ, đặc biệt trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, rất nhạy cảm với môi trường. Khi nhiệt độ môi trường giảm, trẻ run để sinh nhiệt, giúp duy trì thân nhiệt ổn định. Tình huống trẻ bị lạnh run nhưng không sốt thường xảy ra sau khi trẻ tắm nước lạnh, khi ở phòng điều hòa nhiệt độ thấp, hoặc sau khi trẻ vừa dùng thuốc hạ sốt.

2.2. Hạ đường huyết hoặc tụt huyết áp tạm thời

Khi lượng đường trong máu (Glucose) giảm dưới ngưỡng bình thường, cơ thể phản ứng bằng việc tăng tiết adrenaline, gây run, đổ mồ hôi, tim đập nhanh. Tình huống thường xảy ra khi trẻ bỏ bữa, vận động quá sức, hoặc đang điều trị tiểu đường và có thể đi kèm các triệu chứng như da tái, mệt, hoa mắt, trẻ cáu gắt, thậm chí lả đi.

2.3. Thiếu máu – Giảm cung cấp oxy cho cơ thể

Thiếu máu, đặc biệt là thiếu sắt, làm giảm khả năng vận chuyển oxy và các chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình chuyển hóa sinh nhiệt. Ở những trẻ bị thiếu dinh dưỡng, thiếu máu mạn tính, giun sán hoặc rối loạn hấp thu dễ bị lạnh, mệt và run. Bên cạnh đó, trẻ có biểu hiện da nhợt nhạt, môi nhạt màu, biếng ăn, dễ cáu gắt, tóc khô, mệt mỏi mạn tính.

2.4. Suy giáp – Rối loạn nội tiết ảnh hưởng điều hòa thân nhiệt

Tuyến giáp kiểm soát quá trình trao đổi chất và giữ ấm cơ thể. Khi tuyến giáp giảm hoạt động (suy giáp), quá trình chuyển hóa chậm lại, khiến trẻ thường xuyên thấy lạnh dù thời tiết bình thường. Ngoài ra, trẻ còn có những dấu hiệu đặc trưng như mệt mỏi thường xuyên, tăng cân không rõ nguyên nhân, da khô, táo bón, phù mặt, giọng khàn.

2.5. Tác dụng phụ của thuốc hoặc tương tác thuốc

Một số thuốc như thuốc giãn mạch, thuốc an thần, thuốc điều trị huyết áp, thuốc thần kinh có thể ảnh hưởng đến trung tâm điều nhiệt hoặc hệ thống thần kinh tự chủ. Trẻ sử dụng những loại thuốc này có thể cảm thấy ớn lạnh, run, dù không có dấu hiệu nhiễm bệnh. Phụ huynh cần lưu ý không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc mà cần báo cho bác sĩ nếu triệu chứng run xuất hiện sau khi dùng thuốc để được tư vấn, chỉ định loại thuốc phù hợp.

2.6. Hạ thân nhiệt (nhiệt độ cơ thể giảm dưới 35°C)

Trẻ có thể lạnh run khi ở môi trường lạnh lâu, quần áo ướt, hoặc sau khi tắm không được làm ấm kịp thời. Tuy nhiên, nếu triệu chứng run xuất hiện ban đầu, sau đó run biến mất, da tái, thở chậm, mạch yếu, lơ mơ, nói lắp, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đây là tình huống cần can thiệp y tế khẩn cấp, nhất là ở trẻ sơ sinh và trẻ nhẹ cân vì khả năng tự điều chỉnh nhiệt kém. 

2.7. Căng thẳng, lo âu hoặc sợ hãi (Yếu tố tâm lý)

Trẻ có thể run khi đối diện với cảm xúc mạnh: sợ hãi, hồi hộp, bị áp lực học tập hoặc mâu thuẫn. Phản ứng này là do tăng tiết Adrenaline – hormone gây run, tim đập nhanh và tăng huyết áp tạm thời.

2.8. Nguyên nhân hiếm gặp khác cần loại trừ

Mặc dù hiếm gặp nhưng lạnh run người nhưng không sốt ở trẻ em có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng tiềm ẩn như viêm phổi, nhiễm siêu vi. Ngoài ra, một số bệnh lý thần kinh cơ hoặc rối loạn chuyển hóa cũng có thể gây run.

Các trường hợp trẻ bị run kèm theo mệt mỏi, chán ăn, sút cân, hoặc thay đổi hành vi, cha mẹ nên đưa trẻ khám bác sĩ để xác định nguyên nhân chính xác.

Xem thêm: Viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân và cách điều trị 

3. Nên làm gì khi trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt?

Trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt thường không nguy hiểm và có thể cải thiện nhanh chóng tại nhà nếu không do bệnh lý tiềm ẩn. Phụ huynh có thể áp dụng quy trình 3 bước đơn giản sau để giúp trẻ nhanh chóng ấm lên và dễ chịu hơn.

Bước 1: Ủ ấm cơ thể từ từ
Cho trẻ mặc quần áo đủ ấm, tránh gió lùa và thay đồ khô nếu trẻ vừa ra mồ hôi hoặc tiếp xúc môi trường lạnh. Việc làm ấm cần thực hiện từ từ, tránh ủ quá kín khiến trẻ khó chịu hoặc ra mồ hôi nhiều.

Bước 2: Nạp năng lượng và giữ ấm từ bên trong
Khuyến khích trẻ uống nước ấm, sữa ấm hoặc ăn nhẹ để bổ sung năng lượng. Nước ấm giúp tăng thân nhiệt nhẹ nhàng, hỗ trợ tuần hoàn và giúp trẻ nhanh hết cảm giác lạnh run. Đồng thời, đảm bảo chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất và cho trẻ nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc để nâng cao sức đề kháng.

Bước 3: Massage nhẹ giúp lưu thông máu
Massage nhẹ nhàng vùng tay, chân, lưng và bàn chân giúp kích thích tuần hoàn máu, giảm co cơ và cảm giác lạnh. Đây cũng là nguyên lý thường được áp dụng trong vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, giúp cơ thể tự điều chỉnh thân nhiệt tốt hơn. Phụ huynh có thể xoa bóp cho trẻ bằng tay ấm, động tác chậm rãi, không dùng lực mạnh.

Việc sử dụng các nguyên liệu có tính ấm như gừng hoặc quế chỉ nên áp dụng cho trẻ lớn, với lượng rất nhỏ và cần thận trọng. Không dùng gừng hoặc quế cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ quá nhỏ, vì có thể gây kích ứng, rối loạn tiêu hóa hoặc phản ứng không mong muốn. Nếu trẻ lạnh run kèm mệt nhiều, lừ đừ, nôn ói hoặc tái diễn thường xuyên, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá nguyên nhân cụ thể.

4. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Không phải mọi trường hợp trẻ bị lạnh run nhưng không sốt đều nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu tình trạng run kèm theo các dấu hiệu bất thường sau, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm hoặc can thiệp y tế khẩn cấp để tránh biến chứng.

Xem thêm: Triệu chứng Covid-19 ở trẻ nhỏ và cách điều trị ba mẹ cần biết 

5. Cách phòng ngừa trẻ bị lạnh run người mà không rét

Phòng ngừa tình trạng trẻ em bị lạnh run nhưng không sốt chủ yếu tập trung vào việc duy trì thân nhiệt ổn định, tăng cường sức đề kháng và đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân bằng.

• Giữ ấm cơ thể cho trẻ: Mặc quần áo nhiều lớp (phương pháp mặc đồ kiểu củ hành) để giữ nhiệt cơ thể, dễ dàng điều chỉnh khi nhiệt độ thay đổi. Đội mũ, khăn, găng tay, vớ ấm khi ra ngoài. Đặc biệt chú ý các phần cơ thể dễ mất nhiệt như bàn tay, bàn chân và đầu.
• Duy trì đủ nước cho trẻ: Cơ thể thiếu nước sẽ khó duy trì nhiệt độ ổn định, dễ dẫn đến cảm giác lạnh run. Hãy khuyến khích trẻ uống nước ấm thường xuyên, kể cả khi không khát.
• Hạn chế tiếp xúc thời tiết lạnh quá lâu: Tránh cho trẻ chơi ngoài trời khi nhiệt độ quá thấp hoặc gió mạnh.
• Giữ ấm không gian sống: Duy trì nhiệt độ phòng ngủ và các khu vực sinh hoạt ở mức ấm áp, lý tưởng (26-28 độ C). Giữ phòng thoáng khí nhưng vẫn đủ ấm.
• Lối sống khoa học và dinh dưỡng: Khuyến khích trẻ vận động trong nhà để cơ thể sinh nhiệt tự nhiên. Đảm bảo trẻ ăn uống cân bằng, đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là các thực phẩm giàu sắt (để phòng thiếu máu) và các chất làm ấm như gừng, tiêu.

Xem thêm: Nguyên nhân và cách trị mẩn đỏ ở trẻ sơ sinh nhanh chóng

6. Câu hỏi thường gặp khi trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến của cha mẹ khi gặp tình trạng này ở trẻ.

Bị lạnh run người nhưng không sốt là bị gì?

Lạnh run người nhưng không sốt chủ yếu là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể khi đối mặt với nhiệt độ lạnh hoặc sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, giúp sinh nhiệt làm ấm. Tuy nhiên, nó cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo của một số tình trạng bệnh lý như hạ đường huyết, thiếu máu, suy giáp hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Làm thế nào để phân biệt lạnh run bình thường và do bệnh lý ở trẻ?

Bạn có thể dựa vào thời điểm xuất hiện, mức độ run, và dấu hiệu đi kèm:

Run sinh lý: Thường xảy ra sau khi trẻ tắm, khi thay quần áo, khi trời lạnh và thường biến mất nhanh sau khi làm ấm cơ thể. Trẻ vẫn tỉnh táo, bú tốt, chơi bình thường, không kèm bất cứ biểu hiện nghiêm trọng nào.
Run bệnh lý: Tình trạng run kéo dài hơn 10 phút dù đã thực hiện các biện pháp làm ấm. Ngoài ra, trẻ có biểu hiện lừ đừ, thở nhanh, khóc thét hoặc bỏ bú đi kèm các triệu chứng nguy hiểm như:

• Tay chân lạnh tái, môi tím, da nhợt
• Nôn nhiều, đổ mồ hôi lạnh
• Co giật nhẹ hoặc run giật thành nhịp
• Thóp phồng, da nổi ban, kích thích hoặc li bì

Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trong nhóm bệnh lý, bạn nên đưa trẻ đi khám sớm.

Trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt có nguy hiểm không?

Trẻ bị lạnh run nhưng không kèm sốt thường không quá đáng lo nếu nguyên nhân chỉ là do thời tiết lạnh hoặc mặc chưa đủ ấm. Tuy vậy, tình trạng này cũng có thể liên quan đến một số vấn đề sức khỏe tiềm ẩn như nhiễm trùng mức độ nhẹ, thiếu máu hoặc hạ thân nhiệt. Vì thế, cha mẹ nên quan sát thêm các biểu hiện khác như bé mệt nhiều, da tái, ăn uống kém, buồn ngủ bất thường hoặc khó đánh thức. Nếu xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo này, cần đưa trẻ đi khám sớm để được kiểm tra và xử lý kịp thời.

Có cần đưa trẻ đi khám khi tình trạng lạnh run kéo dài nhưng không sốt?

CÓ. Nếu tình trạng trẻ bị lạnh run người nhưng không sốt kéo dài, tái đi tái lại không rõ nguyên nhân, hoặc kèm theo các dấu hiệu như mệt mỏi mạn tính, sụt cân, da xanh xao, rối loạn tiêu hóa, hoặc thay đổi hành vi, bạn cần đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa Nhi để kiểm tra toàn diện, loại trừ các nguyên nhân bệnh lý như thiếu máu, rối loạn nội tiết hoặc chuyển hóa.

Tham khảo thêm:

• Trẻ 2 tuổi bị nôn về đêm: Nguyên nhân, nguy hiểm và cách xử trí
• Dấu hiệu trẻ bị viêm màng não và hướng xử lý đúng
• Dấu hiệu bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em và cách điều trị an toàn